Chi phí một bộ cosplay đầu tiên: khoản nào làm đắt, cách lập ngân sách

Không có con số chung cho chi phí một bộ cosplay. Cùng một nhân vật, bộ ghép từ đồ có sẵn có thể chỉ tốn tiền một bộ tóc giả và vài phụ kiện, còn bộ may đo theo số đo, tóc tạo kiểu sẵn, đạo cụ làm kỹ có thể tốn gấp nhiều lần. Chi phí được quyết định bởi mức độ sát nguyên tác, số món phải mua hoặc làm riêng, khả năng dùng lại và những khoản ngoài trang phục mà người mới hay quên: vé, đi lại, ăn uống, sửa chữa.

Cách làm thực tế nhất cho bộ đầu tiên là đặt trần ngân sách trước, chia trần đó thành các khoản theo tỷ lệ, rồi chọn nhân vật và cách làm vừa với từng khoản. Bài này liệt kê các khoản cấu thành, các yếu tố làm cùng một món đắt rẻ khác nhau, một ví dụ giả định chia ngân sách theo phần trăm, và những chỗ tuyệt đối không nên cắt giảm.

Các khoản cấu thành một bộ cosplay

Bảng dưới liệt kê các khoản thường gặp. Không phải nhân vật nào cũng cần đủ, nhưng nên rà từng dòng để không bị bất ngờ sát ngày.

Hai khoản cuối thường bị bỏ quên khi người mới tính tiền. Với sự kiện ở tỉnh khác, chi phí đi lại và lưu trú có thể lớn hơn cả bộ đồ, nên tính chung ngay từ đầu.

Những yếu tố làm cùng một món đắt rẻ khác nhau

Chất liệu. Vải cotton, kaki, thun phổ thông rẻ và dễ mặc; vải có hoa văn đặc biệt, da tổng hợp dày, nhung, satin bóng đắt hơn và khó may hơn. Với khí hậu nóng, chất liệu rẻ thường lại dễ chịu hơn.

Mức độ sát nguyên tác. Một chiếc áo đúng tông màu tương đối có sẵn khắp nơi; một chiếc áo đúng chính xác sắc độ, đúng kiểu cổ, đúng số khuy có thể phải đặt may riêng. Người mới nên chọn những chi tiết quan trọng để làm sát, phần còn lại chấp nhận gần đúng.

May sẵn hay may theo số đo. Đồ may sẵn theo size rẻ hơn đồ may theo số đo, nhưng thường phải sửa thêm. Tính cả tiền sửa khi so sánh.

Thời gian. Đặt gấp, giao nhanh, sửa gấp đều tốn thêm. Kế hoạch sớm là cách tiết kiệm đơn giản nhất mà nhiều người bỏ qua.

Số lần dùng. Một món dùng cho năm nhân vật thì chi phí mỗi lần mặc chỉ còn một phần năm. Đây là lý do người chơi lâu năm hay đầu tư vào món nền như giày bốt đen, quần tây, áo sơ mi trắng.

Độ bền cần thiết. Bộ chỉ mặc một buổi chụp ảnh trong phòng không cần bền như bộ mặc cả ngày ở sự kiện đông người. Làm quá bền cho nhu cầu ngắn là tốn tiền thừa.

Chi phí ẩn: những khoản người mới hay quên

Ngoài những món nhìn thấy trên người, một bộ cosplay kéo theo nhiều khoản nhỏ không ai nhắc. Thứ nhất là vật tư làm và sửa: kim chỉ, ghim, băng keo hai mặt dùng cho vải, keo, giấy nhám, sơn lót. Mỗi thứ rẻ nhưng mua lắt nhắt nhiều lần. Thứ hai là đồ mua thử rồi không dùng: tóc giả sai tông màu, vải mua về thấy không hợp, giày chật phải mua đôi khác. Gần như người mới nào cũng có một túi đồ như vậy sau bộ đầu tiên.

Thứ ba là chi phí ngày sự kiện: nước uống, bữa trưa trong khu sự kiện thường đắt hơn bên ngoài, tiền gửi đồ, tiền xe khi mang theo đạo cụ cồng kềnh không đi xe máy được. Thứ tư là chi phí sau sự kiện: giặt hấp đồ khó giặt, sửa chỗ rách, mua hộp đựng tóc giả, túi chống ẩm để cất giữ. Thứ năm, nếu có buổi chụp ảnh riêng, là chi phí bối cảnh, đi lại, ăn uống cho cả nhóm và thoả thuận với người chụp.

Không cần sợ những khoản này, chỉ cần dành sẵn một phần ngân sách cho chúng. Người chơi có kinh nghiệm thường giữ một khoản dự phòng riêng, không đụng tới cho tới khi thật sự cần. Nếu sau sự kiện khoản này còn nguyên, nó trở thành vốn khởi đầu cho bộ tiếp theo.

Chia ngân sách theo tỷ lệ: một ví dụ giả định

Thay vì nêu số tiền, cách hữu ích là chia ngân sách thành 100 phần rồi phân theo khoản. Tỷ lệ dưới đây là ví dụ giả định cho một nhân vật trang phục vải, không giáp, đi một sự kiện trong thành phố. Mỗi người điều chỉnh theo nhân vật của mình.

Nếu nhân vật có đạo cụ, cắt bớt từ phần trang phục hoặc phụ kiện, không cắt phần dự phòng. Nếu phải dùng kính áp tròng màu, tính thêm cả chi phí khám mắt, coi đó là một khoản riêng chứ không lấy từ phần trang điểm.

Sau sự kiện, ghi lại số thực chi theo từng khoản. Lần lập ngân sách thứ hai sẽ chính xác hơn rất nhiều vì bạn đã biết mình hay tiêu lố ở đâu.

Chỗ có thể tiết kiệm và chỗ tuyệt đối không

Có thể tiết kiệm: đồ nền. Áo, quần, giày trơn màu lấy từ tủ đồ, mua đồ cũ, mượn bạn bè. Khi nhân vật mặc đồ đời thường, closet cosplay gần như không tốn thêm.

Có thể tiết kiệm: phụ kiện nhỏ. Huy hiệu, vòng tay, thắt lưng có thể tự làm từ nỉ, giấy bìa cứng, da vụn, hạt nhựa. Từ xa và trong ảnh, phụ kiện tự làm khéo khó phân biệt với đồ mua.

Có thể tiết kiệm: độ sát nguyên tác ở chi tiết phụ. Người xem nhận ra nhân vật qua ba bốn điểm chính. Các chi tiết phụ như đường chỉ, nút áo có thể gần đúng.

Không tiết kiệm: kính áp tròng màu. Đây là thiết bị y tế. Mua trôi nổi, dùng chung, dùng quá hạn có thể gây tổn thương mắt. Nếu ngân sách không đủ để khám mắt và mua từ nguồn hợp pháp, bỏ kính, nhân vật vẫn nhận ra được.

Không tiết kiệm: mỹ phẩm, keo dán dùng trên da. Dùng sản phẩm dành cho da, còn hạn, thử dị ứng trước ở mặt trong cổ tay. Không dùng keo dán đồ vật, sơn tường, sơn thủ công lên da.

Không tiết kiệm: an toàn đạo cụ và đi lại. Đạo cụ phải nhẹ, không cạnh sắc; mang đạo cụ lớn thì đi xe phù hợp, không ôm trên xe máy giữa đường đông.

Dùng lại, đổi, bán lại: kéo dài giá trị của mỗi bộ

Cosplay lâu dài không đắt như người ta tưởng nếu biết quay vòng đồ. Vài cách cộng đồng hay làm:

• Giữ một tủ đồ nền: quần tây đen, áo sơ mi trắng, giày bốt, áo khoác trơn, quần tất. Những món này xuất hiện trong rất nhiều nhân vật.
• Chọn bộ thứ hai, thứ ba có thể dùng lại một phần bộ trước: cùng tóc giả cắt lại, cùng đôi giày bọc khác màu.
• Tham gia các nhóm trao đổi, mua bán đồ cosplay đã qua sử dụng. Ghi rõ số đo thật, tình trạng thật khi bán, giặt sạch trước khi giao.
• Cho mượn trong nhóm bạn có điều kiện rõ ràng về giặt giũ, hạn trả, xử lý khi hỏng.
• Bảo quản đúng cách: tóc giả để trên đầu giả hoặc trong túi lưới, đồ vải gấp với giấy chống ẩm, đạo cụ xốp tránh nắng. Đồ giữ tốt thì dùng lại hoặc bán lại được giá hơn.

Không bán lại kính áp tròng, đồ trang điểm đã mở, keo dán đã dùng. Với đồ có hình nhân vật in ấn, bán lại món mình đã dùng khác với việc sản xuất hàng loạt để bán; nếu có ý định kinh doanh, tìm hiểu kỹ chuyện bản quyền nhân vật trước.

Ví dụ giả định: hai cách làm cùng một nhân vật

Để thấy rõ các yếu tố trên tác động thế nào, hãy xem hai người cùng cosplay một nhân vật giả định: một kiếm sĩ mặc áo khoác dài màu đỏ sẫm, quần đen, bốt cao, tóc trắng buộc đuôi ngựa, đeo thắt lưng có nhiều túi nhỏ và cầm một thanh kiếm gỗ. Đây là ví dụ giả định, chỉ dùng để so sánh tương đối.

Người thứ nhất đặt may áo khoác theo số đo bằng vải dạ đúng sắc đỏ, mua bốt da mới, mua tóc giả dài tạo kiểu sẵn loại sợi chịu nhiệt tốt, đặt làm thanh kiếm đạo cụ hoàn thiện, mua thắt lưng da đúng mẫu. Bộ đồ đẹp, sát nguyên tác, nhưng chi phí cao, và áo dạ mặc giữa trưa ở hội chợ trong nhà rất nóng.

Người thứ hai mua áo khoác dáng dài màu gần giống đã qua sử dụng rồi nhờ thợ chỉnh vai, dùng quần đen có sẵn, bọc lại đôi bốt cũ, mua tóc giả trắng loại thường rồi tự buộc, tự làm thắt lưng bằng da vụn và kiếm bằng gỗ nhẹ bọc xốp, sơn lại. Chi phí chỉ bằng một phần nhỏ người thứ nhất. Bộ đồ kém sắc nét khi nhìn rất gần, nhưng từ khoảng cách vài bước và trong ảnh, người xem vẫn nhận ra nhân vật ngay.

Cả hai đều là lựa chọn hợp lý. Khác biệt nằm ở mục tiêu: người thứ nhất muốn đi thi hoặc chụp bộ ảnh chất lượng cao, người thứ hai muốn đi sự kiện cho vui và học làm đồ. Người mới nên tự hỏi mình đang ở mục tiêu nào trước khi quyết chi bao nhiêu.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh, sinh viên ít tiền có cosplay được không?

Được. Closet cosplay nhân vật mặc đồ đời thường, đồng phục học đường hư cấu hay trang phục trơn màu chỉ cần thêm tóc giả và một hai phụ kiện tự làm. Nhiều nhóm bạn còn chung nhau mua dụng cụ, đổi đồ cho nhau để giảm chi phí.

Nên chi nhiều nhất cho món nào ở bộ đầu tiên?

Với đa số nhân vật, tóc giả và phần trang phục tạo hình dáng tổng thể là hai thứ quyết định người xem có nhận ra hay không. Đầu tư vừa phải cho hai món này, còn phụ kiện nhỏ có thể tự làm hoặc gần đúng.

Đồ cosplay rẻ có kém an toàn không?

Giá rẻ không có nghĩa là không an toàn, nhưng cần để ý chất liệu dễ bắt lửa, mùi hoá chất mạnh, thuốc nhuộm phai ra da. Với những thứ dùng trực tiếp trên da và mắt thì không nên chọn theo giá rẻ nhất mà theo nguồn gốc rõ ràng.

Có nên vay mượn tiền để làm bộ cosplay thật đẹp không?

Không nên. Cosplay là sở thích, niềm vui sẽ mất nếu đi kèm áp lực nợ. Chọn nhân vật vừa ngân sách, để dành dần cho bộ lớn hơn sau này. Một bộ giản dị mặc thoải mái thường để lại kỷ niệm tốt hơn bộ cầu kỳ khiến bạn lo lắng.

Làm sao biết mình đang tiêu lố?

Ghi lại từng khoản chi ngay khi mua, chia theo các nhóm như trang phục, tóc, phụ kiện, sự kiện. Khi một nhóm vượt tỷ lệ đã định, dừng lại xem có món nào bỏ được hay thay bằng đồ có sẵn. Thói quen ghi chép giúp bộ sau tính sát hơn.

Mua dụng cụ làm đồ ngay từ bộ đầu có đáng không?

Chỉ nên mua dụng cụ cơ bản khi chắc mình sẽ tự làm nhiều. Với bộ đầu, mượn dụng cụ, làm chung với bạn đã có đồ nghề hoặc chọn nhân vật ít phần tự làm là cách thử trước khi đầu tư.