Tạo dáng cosplay đẹp không bắt đầu từ việc học thuộc vài tư thế đẹp, mà từ hiểu tính cách nhân vật rồi chuyển nó thành ngôn ngữ cơ thể: nhân vật tự tin thì đứng mở, trọng tâm vững, cằm ngẩng; nhân vật rụt rè thì thu vai, đứng nghiêng, ánh mắt né; phản diện thường chiếm không gian, chuyển động chậm, nhìn xuống ống kính. Từ nền đó, bạn thêm chi tiết: dáng đứng, vị trí tay, cách cầm đạo cụ, biểu cảm khuôn mặt và ánh mắt.
Bài này đi qua từng phần: cách đọc nhân vật, bảng chuyển tính cách sang tư thế, trọng tâm và dáng đứng, tay và đạo cụ, cách diễn khi mặt bị che bởi mặt nạ hay mũ giáp, quy trình luyện tập ở nhà, và những dáng nên tránh vì không an toàn cho bạn hoặc người xung quanh. Nguyên tắc chung: dáng nhân vật là để kể chuyện, không phải để giống từng li từng tí một hình minh hoạ.
Đọc nhân vật trước khi đọc tư thế
Nhiều người mới tạo dáng bằng cách chép lại đúng hình minh hoạ chính thức của nhân vật. Cách này dễ, nhưng thường cho ra ảnh cứng, vì hình vẽ không có trọng lượng, không có cơ khớp, và nhiều tư thế trong tranh là không thể làm được với cơ thể thật. Một cách bền hơn là hiểu nhân vật trước: họ là ai, họ muốn gì, họ cảm thấy thế nào trong cảnh bạn muốn tái hiện.
Hãy tự trả lời vài câu: nhân vật này tự tin hay bất an, nhanh nhẹn hay chậm rãi, lạnh lùng hay ấm áp, thích chiếm không gian hay thu mình lại. Họ có thói quen đặc trưng nào không: khoanh tay, chống nạnh, xoay tóc, đặt tay lên chuôi kiếm, đẩy gọng kính. Họ đi đứng thế nào trong những cảnh quen thuộc của tác phẩm. Xem lại vài đoạn phim hoặc trang truyện, để ý cách họ chuyển động chứ không chỉ khung hình đẹp nhất.
Một mẹo hữu ích: viết ra ba tính từ cho nhân vật và ba hành động đặc trưng. Khi đứng trước ống kính, chọn một tính từ và một hành động làm điểm tựa cho mỗi cảnh. Ảnh sẽ có chủ đích hơn nhiều so với việc cố nhớ một chuỗi tư thế.
Cũng nên nghĩ tới bối cảnh của từng cảnh. Một nhân vật đứng trên chiến trường khác hẳn chính nhân vật đó lúc ngồi đọc sách trong vườn. Cùng một bộ trang phục, bạn có thể kể nhiều trạng thái khác nhau: lúc thắng, lúc mệt, lúc chờ đợi, lúc vui vẻ với đồng đội. Bộ ảnh có nhiều trạng thái thường sống động hơn một loạt ảnh cùng một vẻ mặt.
Chuyển tính cách thành ngôn ngữ cơ thể
Bảng dưới gợi ý một số hướng chung. Đây là điểm khởi đầu, không phải công thức; nhân vật cụ thể có thể kết hợp nhiều kiểu.
| Kiểu nhân vật | Thân và vai | Chân và trọng tâm | Đầu và ánh mắt |
|---|---|---|---|
| Anh hùng, thủ lĩnh | Ngực mở, vai hạ, lưng thẳng | Hai chân rộng bằng vai, trọng tâm vững | Cằm hơi nâng, nhìn xa hoặc thẳng ống kính |
| Phản diện, kẻ mạnh lạnh lùng | Vai thả lỏng, thân hơi nghiêng ra sau | Đứng lệch hông, một chân thả lỏng | Cằm hạ, mắt nhìn lên hoặc nhìn xuống ống kính |
| Nhân vật dễ thương, nhí nhảnh | Vai hơi nhún, thân nghiêng về phía trước | Chân chụm, một chân co, trọng tâm nhẹ | Đầu nghiêng, mắt to, nụ cười rõ |
| Nhân vật rụt rè, nhạy cảm | Vai thu, tay gần thân | Chân khép, đứng nghiêng tránh ống kính | Mắt nhìn xuống hoặc né sang bên |
| Chiến binh, người hành động | Thân xoay chéo, vai trước vai sau | Dáng tấn, trọng tâm thấp, sẵn sàng di chuyển | Mắt khoá vào một điểm ngoài khung |
| Nhân vật hài hước, lém lỉnh | Thân động, không đối xứng | Chân bắt chéo, nhón gót | Biểu cảm phóng đại, nháy mắt, lè lưỡi |
Khi đã có nền, bạn có thể phá một yếu tố để tạo điểm nhấn: một nhân vật lạnh lùng thoáng mỉm cười, một nhân vật dễ thương bỗng nghiêm mặt. Những khoảnh khắc đi ngược thói quen thường cho ra ảnh được nhớ lâu, miễn là vẫn trong khuôn khổ tính cách nhân vật.
Dáng đứng và trọng tâm: nền của mọi tấm ảnh
Dồn trọng tâm lên một chân. Đứng dồn đều hai chân trông như đang xếp hàng. Dồn lên một chân, chân kia thả lỏng, hông tự nhiên lệch một chút, cơ thể có đường cong và sức sống hơn.
Xoay người, không đứng thẳng mặt. Xoay thân khoảng một góc nghiêng so với ống kính, sau đó quay đầu về phía máy. Dáng này làm thân hình gọn hơn và tạo chiều sâu, nhất là với trang phục có giáp vai, áo choàng.
Tạo khoảng trống giữa tay và thân. Tay dán sát người làm thân trông to và bết. Chống tay lên hông, đặt tay lên đạo cụ, hay chỉ cần để khuỷu tay hơi cách ra, hình dáng sẽ rõ hơn.
Chú ý tới chân và giày. Mũi chân hướng về đâu, thân sẽ có xu hướng hướng về đó. Với nhân vật mạnh mẽ, mũi chân mở; với nhân vật nhẹ nhàng, mũi chân chụm hoặc một chân nhón.
Dùng bậc thang, tường, ghế. Một chân đặt lên bậc thang, tựa vai vào tường, ngồi vắt chân trên ghế đều tạo ra dáng tự nhiên hơn đứng giữa khoảng trống. Kiểm tra trước độ chắc của chỗ dựa.
Thở ra trước khi bấm máy. Cơ thể căng cứng khi nín thở. Thở ra nhẹ, thả vai, rồi mới vào dáng; người chụp nên đếm nhịp để bạn biết lúc nào bấm.
Tay và đạo cụ: chỗ dễ lộ sự lúng túng nhất
Bàn tay là phần nhiều người không biết đặt vào đâu khi đứng trước ống kính. Đạo cụ giúp ích, nhưng cầm sai cũng làm ảnh kém thuyết phục:
- Bàn tay nên mềm, các ngón hơi tách, không nắm chặt hay xoè cứng, trừ khi nhân vật đang chiến đấu. Mặt bên của bàn tay hướng về ống kính thường đẹp hơn lòng bàn tay hay mu bàn tay.
- Cầm đạo cụ như nó có trọng lượng thật. Một thanh kiếm lớn phải được cầm bằng hai tay, vai gồng nhẹ; một chiếc quạt thì cầm hờ bằng đầu ngón. Cầm đạo cụ nặng như cầm đồ nhựa làm mất ngay cảm giác.
- Đặt đạo cụ để dẫn mắt. Đầu kiếm, mũi quyền trượng, hướng của cây cung có thể dẫn mắt người xem tới khuôn mặt hoặc chi tiết trang phục bạn muốn khoe.
- Tránh để đạo cụ che mặt, che chi tiết quan trọng, hoặc chĩa thẳng vào ống kính làm méo phối cảnh, trừ khi đó là ý đồ.
- Với nhân vật không có đạo cụ, dùng chi tiết của trang phục: chỉnh găng tay, kéo cổ áo, vén áo choàng, chạm vào phụ kiện tóc.
- Chụp cận tay riêng cho những chi tiết đẹp như nhẫn, găng, chuôi kiếm. Những tấm này làm bộ ảnh phong phú hơn.
Nếu đạo cụ dài, quay hướng vung ra phía không có người. Ở sự kiện đông, chỉ tạo dáng tĩnh với đạo cụ, không múa may hay vung mạnh.
Biểu cảm khi mặt bị che: mặt nạ, mũ giáp, đồ thú bông
Khi khuôn mặt bị che toàn phần, toàn bộ việc biểu cảm chuyển sang cơ thể. Các diễn viên kịch câm và diễn viên đeo mặt nạ trong sân khấu truyền thống ở nhiều nơi trên thế giới đều dựa vào nguyên tắc này: động tác lớn hơn, rõ hơn, chậm hơn bình thường. Một cái nghiêng đầu khi đeo mặt nạ phải rõ gấp đôi khi không đeo mới được người xem nhận ra.
Hướng của mặt nạ chính là ánh mắt của nhân vật. Mặt nạ hướng thẳng ống kính tạo cảm giác đối đầu; hơi cúi xuống tạo vẻ suy tư hoặc đe doạ; ngẩng lên tạo vẻ kiêu hãnh hoặc hy vọng. Chỉ cần thay đổi một góc nhỏ của đầu là cảm xúc của tấm ảnh đã khác. Tay cũng là công cụ biểu cảm quan trọng: tay ôm ngực, tay vươn ra, nắm tay siết lại đều nói thay khuôn mặt.
Với mặt để trần, ánh mắt là phần quan trọng nhất. Người chụp thường nhắc: nghĩ tới điều gì đó, đừng chỉ nhìn. Hãy tưởng tượng nhân vật đang nhìn ai, đang nghĩ gì trong khoảnh khắc ấy. Một ánh mắt có suy nghĩ phía sau khác hẳn ánh mắt trống. Biểu cảm nhỏ như nhếch môi, nhíu mày nhẹ thường đẹp hơn biểu cảm phóng đại, trừ với nhân vật hài hước.
Luyện tạo dáng ở nhà
Tạo dáng là kỹ năng luyện được, và phần lớn việc luyện có thể làm trước gương hoặc trước điện thoại ở nhà, không cần trang phục đầy đủ:
- Chọn năm đến bảy khoảnh khắc đặc trưng của nhân vật, mỗi khoảnh khắc ghi một tính từ và một hành động.
- Đứng trước gương lớn, thử từng dáng, quan sát toàn thân chứ không chỉ khuôn mặt. Chú ý vai, hông, mũi chân.
- Đặt điện thoại chụp hẹn giờ hoặc quay video, rồi xem lại. Gương lật ngược hình ảnh, nên ảnh chụp mới cho biết bạn thật sự trông thế nào trong mắt người xem.
- Thử mỗi dáng ở ba góc: chính diện, nghiêng nửa, nghiêng hẳn. Ghi lại góc nào hợp với nhân vật và vóc dáng của bạn.
- Luyện chuyển dáng: đi từ dáng này sang dáng kia một cách liền mạch, vì ở sự kiện bạn thường chỉ có vài giây cho mỗi người chụp.
- Mặc thử phần trang phục cản trở nhất, như giáp, áo choàng, giày cao, và kiểm tra lại các dáng, vì nhiều tư thế làm được khi mặc đồ thường lại không làm được khi mặc giáp.
- Lập danh sách dáng chắc chắn đẹp của mình, lưu trong điện thoại để xem lại trước buổi chụp.
Tạo dáng an toàn cho bạn và người xung quanh
Có những tấm ảnh nổi tiếng trên mạng là kết quả của việc đứng trên mép cao, nhảy từ bậc cao xuống, uốn người quá mức. Với trang phục nặng, tóc giả che tầm nhìn, giày nhân vật đế cao, nguy cơ trượt ngã hoặc chấn thương cao hơn nhiều so với lúc bình thường. Không tấm ảnh nào đáng đổi bằng một chấn thương. Nếu muốn ảnh có cảm giác bay nhảy, hãy nhảy trên mặt phẳng thấp, có người đứng cạnh, hoặc để phần hiệu ứng cho khâu chỉnh sửa.
Với giáp cứng, các tư thế gập người, ngồi xổm, xoay mạnh có thể làm giáp cấn vào cơ thể hoặc gãy khớp nối. Thử trước ở nhà và biết giới hạn của bộ đồ. Với cánh giả, đuôi giả, đạo cụ dài, kiểm tra khoảng trống xung quanh trước khi xoay người.
Dáng chiến đấu với đạo cụ vũ khí giả không bao giờ nên chĩa vào người qua đường hay người không tham gia buổi chụp. Ở nơi công cộng, tư thế cầm vũ khí giả dễ bị hiểu lầm từ xa. Chụp cảnh đối đầu giữa hai nhân vật thì phối hợp chậm, giữ khoảng cách, không chạm đạo cụ vào mặt hay đầu của nhau.
Câu hỏi thường gặp
Người không tự tin trước ống kính có nên cosplay không?
Hoàn toàn nên, nếu bạn thích. Rất nhiều cosplayer ban đầu cũng ngại ống kính. Hoá thân vào nhân vật thực ra giúp nhiều người bớt ngại, vì bạn đang diễn một vai chứ không phải đứng làm chính mình. Luyện vài dáng chắc chắn ở nhà là cách nhanh nhất để thấy tự tin hơn.
Có nên tạo dáng giống hệt tranh minh hoạ chính thức không?
Một hai tấm tái hiện tranh minh hoạ nổi tiếng thường được người hâm mộ thích, vì họ nhận ra ngay. Nhưng không nhất thiết cả bộ ảnh phải như vậy. Nhiều tư thế trong tranh được vẽ phóng đại, cơ thể thật không làm được; điều chỉnh cho hợp với bạn mà vẫn giữ tinh thần là đủ.
Crossplay thì tạo dáng thế nào cho tự nhiên?
Bắt đầu từ tính cách nhân vật như mọi trường hợp khác, sau đó điều chỉnh những thói quen cơ thể của chính bạn, như cách đặt chân, cách để vai. Xem kỹ cách nhân vật đứng và di chuyển trong tác phẩm, luyện trước gương và xem lại ảnh để chỉnh.
Chụp ảnh nhóm thì phối hợp dáng ra sao?
Thống nhất trước một cảnh hoặc một mối quan hệ giữa các nhân vật để mọi người diễn cùng hướng. Đặt người cao, trang phục lớn ở phía sau hoặc hai bên, tránh ai cũng đứng thẳng hàng. Các nhân vật nên tương tác với nhau, nhìn nhau, chạm đạo cụ nhẹ, thay vì cùng nhìn ống kính.
Làm sao để không bị cứng khi người chụp liên tục bấm máy?
Chuyển động nhẹ giữa các tấm: đổi hướng đầu, đổi vị trí tay, chuyển trọng tâm. Người chụp tốt sẽ đếm nhịp hoặc nhắc bạn đổi dáng. Thở ra trước mỗi dáng và thả lỏng vai cũng giúp giảm cứng.
Có cần học múa hay diễn xuất để tạo dáng đẹp không?
Không bắt buộc, nhưng kiến thức cơ bản về diễn xuất, kịch câm hay múa giúp ích nhiều, nhất là với nhân vật đeo mặt nạ. Xem các buổi biểu diễn, quan sát cách diễn viên dùng cơ thể để biểu cảm, rồi thử áp dụng cho nhân vật của mình.