Trang điểm hoá già dựa trên một nguyên tắc: không vẽ nếp nhăn ở chỗ bạn không có nếp. Bạn nhăn mặt, nhíu mày, cười thật rộng để thấy nếp tự nhiên, rồi tô sẫm lòng nếp và tô sáng gờ ngay bên cạnh; làm sâu hõm thái dương, hõm má, rãnh mũi – má bằng màu nâu xám; thêm vài đốm đồi mồi nâu nhạt, làm nhạt môi và lông mày. Ở mức người chơi, màu sáng tối đã đủ cho một nhân vật sáu bảy mươi tuổi nhìn ở khoảng cách vài mét, và cả quá trình mất khoảng bốn mươi phút đến một tiếng.
Muốn cận cảnh thuyết phục hơn, người chơi lâu năm dùng cao su lỏng chấm lên da đang căng để tạo nếp nhăn thật trên bề mặt, kết hợp tóc bạc tạm thời. Bài này đi qua giải phẫu khuôn mặt khi về già, cách vẽ từng vùng, bàn tay và cổ, kỹ thuật cao su lỏng cho người không dị ứng latex, và cách hoá già sao cho tôn trọng người lớn tuổi thật.
Khuôn mặt thay đổi thế nào khi về già
Hoá già thuyết phục khi bạn hiểu điều gì xảy ra với khuôn mặt chứ không chỉ chép nếp nhăn. Theo tuổi, da mỏng và kém đàn hồi hơn, lớp mỡ dưới da ở má và thái dương giảm và trễ xuống, nên thái dương hõm vào, gò má lộ xương hơn, rãnh mũi – má sâu hơn, đường hàm kém sắc nét và da dưới cằm chùng. Mí mắt trên sụp nhẹ, bọng dưới mắt rõ hơn, môi mỏng và nhạt màu, lông mày thưa.
Vì vậy phần lớn hiệu quả của hoá già đến từ sáng tối đặt lại cấu trúc: làm tối những chỗ hõm (thái dương, dưới gò má, hốc mắt, rãnh mũi – má, khoé miệng trễ xuống) và làm sáng những chỗ nhô (xương gò má, đỉnh bọng mắt, gờ của rãnh). Nếp nhăn nhỏ ở đuôi mắt hay trán chỉ là lớp hoàn thiện sau cùng.
Ngoài khuôn mặt, bàn tay và cổ cũng thay đổi rõ: da mu bàn tay mỏng, gân và khớp nổi, xuất hiện đốm sắc tố; cổ có nếp ngang và da chùng. Đây là những vùng người hoá trang hay quên. Mỗi khuôn mặt già đi một kiểu. Trước khi làm, xem ảnh người thân lớn tuổi trong gia đình, đặc biệt người có nét giống bạn; đó là tham chiếu chính xác nhất về cách khuôn mặt của bạn có thể thay đổi.
Vẽ nếp nhăn bằng màu từng bước
Dùng màu dầu hoặc phấn tông nâu xám (sẫm hơn da hai bậc) và một tông sáng (sáng hơn da một bậc), cọ đầu nhỏ và cọ dẹt.
- Tán một lớp nền mỏng hơi xám hoặc hơi vàng hơn da thật để làm da bớt tươi trẻ.
- Nhăn trán, nhíu mày, cười rộng, nheo mắt; dùng bút chì màu nâu nhạt đánh dấu nhẹ các nếp xuất hiện.
- Thả lỏng mặt. Vẽ lòng mỗi nếp bằng màu sẫm thành một nét mảnh, đậm ở giữa, nhạt hai đầu.
- Ngay sát nét sẫm, ở phía nếp da trồi lên (thường là phía dưới với nếp trán, phía ngoài với rãnh mũi – má), vẽ một nét sáng song song.
- Dùng cọ dẹt sạch tán mép ngoài của nét sẫm và nét sáng cho mềm, giữ cạnh giữa hai nét hơi sắc.
- Làm tối hõm thái dương, dưới gò má, khoé miệng; làm sáng gò má, đỉnh bọng mắt.
- Phủ phấn mờ toàn mặt; da già ít căng bóng.
Giới hạn số nếp. Ba nếp trán, rãnh mũi – má, vài nếp đuôi mắt và khoé miệng là đủ. Vẽ quá nhiều nét mảnh song song trông giống vằn vẽ hơn là da.
Hoàn thiện: đốm, môi, lông mày, cổ và bàn tay
Đốm đồi mồi. Dùng màu nâu nhạt, chấm bằng mút thưa hoặc cọ, mỗi đốm có kích thước và độ đậm khác nhau, tập trung ở thái dương, gò má, mu bàn tay. Vài đốm là đủ, đừng phủ đều.
Môi. Che bớt màu môi bằng chút màu nền, vẽ vài nếp dọc mảnh ở viền môi trên, làm khoé môi trễ xuống bằng một chấm sẫm nhỏ.
Lông mày. Chải một chút màu trắng ngà hoặc xám lên lông mày, làm thưa phần đuôi. Không cạo lông mày. Với nhân vật rất già, chải ngược vài sợi lông mày cho rối nhẹ, vì lông mày người lớn tuổi thường mọc dài và lởm chởm hơn.
Cổ. Nhiều người làm mặt rất già mà để cổ trẻ trung. Vẽ hai ba nếp ngang ở cổ, làm tối dưới cằm, tán nền cùng tông mặt. Nếu nhân vật gầy, làm tối hai bên gân cổ và làm sáng chính sợi gân để cổ trông như có cơ chùng.
Bàn tay. Bàn tay lộ tuổi rất nhanh. Làm tối khoảng giữa các gân và đốt ngón, làm sáng đốt ngón và gân, thêm đốm đồi mồi; nắm tay lại để thấy nếp trên khớp rồi vẽ theo.
Tạo nếp nhăn thật bằng cao su lỏng
Kỹ thuật kéo căng da rồi chấm cao su là cách cổ điển để tạo bề mặt nhăn nheo cho ảnh cận. Chỉ dùng khi không dị ứng latex và đã thử dị ứng theo hướng dẫn trên nhãn.
- Tránh hoàn toàn mí mắt, vùng sát mắt, môi và chân tóc, lông mày.
- Chọn vùng nhỏ trước: đuôi mắt phía ngoài xương, gò má, mu bàn tay.
- Dùng ngón tay kéo căng vùng da theo hướng ngược với nếp muốn tạo, hoặc nhờ người khác giữ.
- Chấm một lớp cao su mỏng bằng mút, giữ căng; có thể dùng máy sấy ở chế độ mát cho nhanh khô.
- Khi lớp cao su khô trong suốt, thả tay: da co lại thành nếp nhỏ. Lặp lại hai ba lớp.
- Phủ phấn lên lớp cao su đã khô cho đỡ dính, rồi tán màu nền và vẽ sáng tối như phần trên.
Lớp cao su sẽ cứng lại và kéo khi bạn cử động mặt mạnh, vì vậy hợp cho buổi chụp hơn là buổi tiệc dài nhiều nói cười. Gỡ bằng cách bóc nhẹ từ mép theo chiều xuôi, dùng dầu tẩy trang lau phần còn bám.
Tóc bạc tạm thời: lựa chọn và lưu ý
Mặt đã già mà tóc đen nhánh sẽ phá cả hiệu ứng. Ở mức người chơi có vài cách làm tóc bạc tạm thời; mỗi cách có lưu ý riêng.
| Cách | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|
| Đội tóc giả bạc | Nhân vật cần mái tóc bạc trắng toàn bộ, kiểu tóc khác hẳn | Cần mũ lưới, chọn sợi chịu nhiệt nếu muốn tạo kiểu; xem mục Tóc giả |
| Màu xịt hoặc sáp màu tóc tạm thời | Bạc muối tiêu, tóc ngắn | Chỉ dùng loại dành cho tóc, che mặt và mắt khi xịt, xịt nơi thoáng; dễ dính lên gối, cổ áo |
| Phấn màu dành cho tóc | Tóc mai, chân tóc, lông mày | Dễ rơi; không dùng bột màu thủ công hay bột mì |
| Chải chút màu dầu trắng ngà | Râu ngắn, lông mày | Lấy rất ít, chải bằng bàn chải mascara sạch |
Tránh mọi cách tẩy hay nhuộm vĩnh viễn chỉ để dự một buổi tiệc, và không dùng sơn hay bột trắng thủ công lên tóc, da đầu. Khi dùng màu xịt tóc, che kín mặt bằng khăn hoặc tấm bìa, nhắm mắt, xịt nơi thoáng gió và không xịt gần lửa.
Ba mức tuổi: năm mươi, bảy mươi, chín mươi
Hoá già không phải một kiểu duy nhất. Xác định nhân vật bao nhiêu tuổi giúp bạn biết dừng ở đâu, tránh vẽ một người năm mươi tuổi thành cụ già chín mươi.
| Tuổi nhân vật | Thay đổi chính cần làm | Nên tránh |
|---|---|---|
| Khoảng năm mươi | Rãnh mũi – má rõ hơn, vài nếp đuôi mắt, quầng mắt nhẹ, tóc mai muối tiêu | Nếp trán sâu, đốm đồi mồi nhiều, tóc bạc trắng |
| Khoảng bảy mươi | Hõm thái dương và má rõ, nếp trán, mí trên sụp, vài đốm đồi mồi, môi mỏng, tóc bạc phần lớn, bàn tay nổi gân | Vẽ nếp ở khắp mặt, da xám như zombie |
| Khoảng chín mươi | Toàn bộ cấu trúc xương lộ rõ, da chùng dưới cằm, nhiều nếp nhỏ, lông mày bạc thưa, cổ và tay rất gầy | Chỉ dùng màu cho ảnh cận; cần cao su lỏng hoặc hoá trang chuyên nghiệp mới thuyết phục |
Với phần lớn tiệc chủ đề, mức bảy mươi là dễ đọc nhất: ai nhìn cũng thấy đây là nhân vật lớn tuổi mà người làm không cần đến vật liệu phức tạp.
Trang phục và dáng điệu làm một nửa công việc: áo len cài khuy, kính lão gọng mảnh không có tròng hoặc tròng không độ, khăn quàng, giày vải. Một khuôn mặt bảy mươi tuổi đi kèm áo thun in hình hiện đại sẽ khiến người xem bối rối.
Những lỗi hay gặp khi hoá già và cách sửa
Nếp nhăn nằm sai chỗ. Nếp vẽ ra không trùng nếp thật thì khi bạn cười, nếp thật hiện lên bên cạnh nếp vẽ, lộ ngay. Luôn đánh dấu nếp khi đang nhăn mặt rồi mới vẽ.
Chỉ có nét tối. Nét tối đơn độc trông như vết bút. Mỗi nếp cần nét sáng song song phía da trồi lên; đây là chỗ tạo ra cảm giác nổi khối.
Mặt già, cổ và tay trẻ. Người xem nhìn cả người chứ không chỉ khuôn mặt. Dành mười phút cho cổ và bàn tay, hiệu quả tăng thấy rõ.
Da quá xám. Pha quá nhiều xám làm nhân vật trông ốm yếu hoặc giống zombie. Da người lớn tuổi khoẻ mạnh vẫn có sắc hồng; chỉ làm bớt tươi, không làm chết màu.
Tóc đen, lông mày đen. Chỉ cần một chút trắng ngà ở tóc mai và lông mày là khuôn mặt già đi thêm nhiều tuổi. Bỏ qua bước này là phí công vẽ nếp nhăn.
Hoá già sao cho tôn trọng người lớn tuổi
Hoá thành ông bà cụ là một trong những đề tài vui nhất ở các buổi tiệc chủ đề, kỷ niệm lớp hay đám cưới vui, và cũng là bài tập hay cho người học hoá trang. Nhưng tuổi già không phải trò cười. Diễn dáng còng lưng, run tay, lẫn lộn chỉ để mọi người cười dễ làm người lớn tuổi trong khán phòng thấy bị chế giễu. Nhân vật già có thể hài hước, nhưng hài nhờ tính cách, câu chuyện, không nhờ chế nhạo sự yếu đi của cơ thể.
Một ý tưởng được nhiều nhóm bạn ưa thích là hoá trang thành chính mình bốn mươi năm sau, hay hoá thành ông bà mình thời trẻ ngược lại. Kiểu hoá trang này vừa vui, vừa có chuyện để kể với gia đình. Nếu dùng ảnh ông bà làm tham chiếu, hỏi ý gia đình trước khi đăng ảnh đặt cạnh nhau lên mạng.
Với các nhân vật già nổi tiếng trong truyện và phim như ông lão phù thuỷ, bà tiên, cụ già thông thái, hãy đi theo thiết kế của nhân vật: râu, tóc, trang phục, dáng điệu được tác giả xây dựng ra sao. Những nhân vật này được yêu mến vì trí tuệ và lòng tốt; hoá trang thành họ là dịp thể hiện sự trân trọng với tuổi già hơn là giễu cợt nó.
Câu hỏi thường gặp
Người trẻ da căng có hoá già được không?
Được, nhưng nếp tự nhiên ít nên phải dựa nhiều hơn vào sáng tối. Nhăn mặt mạnh để tìm nếp, vẽ hõm thái dương và rãnh mũi – má rõ hơn, thêm tóc bạc và đốm đồi mồi. Cao su lỏng giúp ích nhiều nhất cho da trẻ nếu không dị ứng latex.
Vì sao nếp nhăn vẽ trông như vằn sọc?
Thường do vẽ quá nhiều nét, nét đều nhau và thiếu nét sáng song song. Giảm số nếp, mỗi nếp đậm giữa nhạt đầu, luôn có nét sáng sát bên. Đứng xa gương một mét để kiểm tra, vì nếp nhăn được làm để nhìn từ khoảng cách đó.
Hoá già cho ảnh và cho tiệc khác nhau thế nào?
Ảnh cận cảnh lộ mọi nét vẽ nên cần cao su lỏng, tán kỹ, phủ phấn cẩn thận. Tiệc nhìn ở khoảng cách vài mét, ánh sáng yếu, nên màu sáng tối đậm hơn một chút lại hợp hơn, và da được cử động tự do khi ăn uống, nói cười.
Có nên dùng keo dán mi hay keo khác để kéo da tạo nếp?
Không. Chỉ dùng vật liệu được làm cho mục đích hoá trang và cho vùng da tương ứng; keo dán mi chỉ dùng cho mi theo đúng nhãn. Không dùng keo gia dụng hay keo dán sắt trên da trong bất kỳ trường hợp nào vì có thể gây bỏng, lột da khi gỡ.
Hoá già có cần làm cả dáng đi và giọng nói không?
Không bắt buộc, nhưng một vài chi tiết nhỏ giúp nhân vật sống hơn: bước chậm, ngồi xuống từ tốn, quần áo hợp tuổi. Điều quan trọng là giữ chừng mực, không cường điệu những biểu hiện yếu đi của người già để gây cười.
Tẩy lớp hoá già thế nào cho sạch?
Lớp màu dầu và phấn lau bằng dầu hoặc sáp tẩy trang, sau đó rửa mặt bằng sữa rửa mặt dịu. Lớp cao su lỏng bóc nhẹ từ mép, phần còn bám thì thấm dầu cho mềm. Tóc xịt màu gội bằng dầu gội thường, có thể cần gội hai lần.