Người mới tập trang điểm hiệu ứng chỉ cần một bộ tối thiểu khoảng mười món: sáp tạo hình (scar wax), một bảng màu dầu hoá trang có tông đỏ – tím – vàng – nâu, máu giả dạng đặc và dạng lỏng, keo dán da kèm chất tẩy keo đúng loại, mút chấm tạo vân, vài cây cọ nhỏ, que gạt bằng nhựa hoặc kim loại, phấn phủ không màu và dầu tẩy trang. Với chừng ấy đồ, bạn làm được vết trầy, vết cắt nông, vết bầm, sẹo, nếp nhăn già và phần lớn kiểu hoá trang Halloween phổ biến.
Nguyên tắc chọn đồ quan trọng hơn danh sách: mọi thứ chạm vào da phải là mỹ phẩm hoá trang dành cho da, có nhãn thành phần và hướng dẫn rõ ràng. Màu vẽ thủ công, keo dán đồ gia dụng, kim tuyến thủ công và bút lông không phải đồ hoá trang, dù trên mạng có người dùng. Bài này đi qua từng nhóm đồ, thứ tự nên mua, cách kiểm tra trước khi dùng và những món người mới hay mua thừa.
Bộ tối thiểu gồm những gì và mỗi món để làm gì
Sáp tạo hình. Là loại sáp mềm dùng để đắp lên da rồi nặn thành mép vết cắt, sẹo lồi hay vết rách. Sáp không bám chắc ở chỗ cử động nhiều như khớp ngón tay, nên thường được đắp trên mu bàn tay, cẳng tay, trán, gò má. Người mới chỉ cần một hộp nhỏ màu da trung tính, sau đó tô màu lên trên.
Màu dầu hoá trang. Màu dạng kem gốc dầu, tán bằng mút hoặc cọ, bền hơn màu nước và hợp để tạo vết bầm, quầng mắt mệt, da tái. Một bảng nhỏ có đỏ, đỏ rượu, tím, xanh lục nhạt, vàng, nâu và trắng là đủ pha gần như mọi tông vết thương. Mua bảng có sẵn nhiều ô nhỏ tiết kiệm hơn mua từng hộp lẻ.
Máu giả hai dạng. Dạng đặc (gel hoặc sệt) bám tại chỗ, dùng cho lòng vết cắt; dạng lỏng chảy thành dòng, dùng tạo vệt chảy. Một số loại máu giả dùng được trong miệng, một số chỉ dùng ngoài da, và nhiều loại để lại vết trên vải sáng màu — đọc nhãn trước khi mua.
Keo dán da và chất tẩy keo. Dùng để gắn miếng đắp, mép sáp hay phụ kiện lên da. Keo nào đi với chất tẩy ấy: keo gốc nhựa thông hoà cồn tẩy bằng chất tẩy dành riêng cho nó, keo gốc silicone tẩy bằng chất tẩy gốc silicone. Mua keo mà không mua chất tẩy là cách nhanh nhất để làm xước da lúc gỡ.
Dụng cụ nhỏ. Mút chấm (loại mút thô nhiều lỗ) tạo vân trầy và râu lún phún; que gạt để nặn sáp; vài cây cọ đầu nhỏ để vẽ mép; phấn phủ không màu để chặn bóng dầu; bông, tăm bông, khăn giấy và một chiếc gương đứng.
Thứ tự mua theo việc bạn muốn làm
Không cần mua cả bộ ngay ngày đầu. Mua theo hiệu ứng định làm trong buổi gần nhất sẽ đỡ lãng phí và đỡ để đồ hết hạn trong tủ.
| Muốn làm | Cần mua trước | Có thể mua sau |
|---|---|---|
| Vết trầy, vết bầm | Màu dầu tông đỏ – tím – vàng, mút chấm, phấn phủ | Máu giả lỏng |
| Vết cắt nông, vết rách | Sáp tạo hình, que gạt, máu giả đặc, màu dầu | Keo dán da để giữ mép sáp lâu hơn |
| Sẹo, vết bỏng | Sáp tạo hình hoặc cao su lỏng, màu dầu | Chất tạo sẹo lõm (chỉ khi đã quen tay) |
| Già hoá | Màu dầu tông nâu – xám – trắng ngà, cọ nhỏ | Cao su lỏng để tạo nếp nhăn |
| Da kỳ ảo, sơn mặt | Màu hoá trang gốc nước, cọ dẹt, mút | Nhũ hoá trang dành cho da |
Bảng trên là cách xếp theo kinh nghiệm phổ biến của người chơi hoá trang, không phải chuẩn bắt buộc. Nếu chỉ đi một bữa tiệc Halloween, nhóm màu dầu và máu giả thường đã đủ cho phần lớn ý tưởng.
Một lưu ý về cao su lỏng: đây là mủ cao su tự nhiên, người dị ứng latex không được dùng. Nếu chưa biết mình có dị ứng không, hỏi bác sĩ hoặc chọn hướng làm bằng sáp và màu dầu.
Những thứ không bao giờ bôi lên da
Phần lớn tai nạn khi tự hoá trang đến từ việc dùng đồ không dành cho da vì nó rẻ, có sẵn hoặc lên màu đẹp. Danh sách dưới đây nên dán vào đầu:
- Màu acrylic, màu vẽ tranh, sơn xịt, sơn nhà: không được thiết kế để tiếp xúc da, khó tẩy và có thể gây kích ứng.
- Keo dán đa năng, keo nến, keo dán sắt, keo dán giày: bám rất chắc, khi gỡ có thể lột theo lớp da; một số loại sinh nhiệt khi khô.
- Kim tuyến thủ công: hạt có cạnh sắc, bay vào mắt gây xước giác mạc; chỉ dùng nhũ kim tuyến ghi rõ dùng cho mỹ phẩm.
- Bút lông, bút dạ, mực in: phẩm màu có thể ngấm vào da nhiều ngày.
- Sáp nến, đất nặn, bột mì trộn hồ: không vệ sinh, dễ gây bít da và nổi mẩn.
- Mỹ phẩm đã quá hạn, đổi mùi, tách lớp hoặc mua không rõ nguồn gốc.
Ranh giới đơn giản: thứ gì nhãn không ghi dùng cho da (hoặc không có nhãn) thì không bôi lên da, kể cả để thử một vệt nhỏ.
Kiểm tra đồ mới trước buổi hoá trang
Đồ mới mua cần qua một vòng kiểm tra trước khi lên mặt hay lên tay, nhất là khi định hoá trang cho cả nhóm.
- Đọc nhãn: tìm thành phần, hạn dùng, vùng được dùng và vùng cấm (nhiều sản phẩm ghi không dùng quanh mắt, môi hoặc trên da tổn thương).
- Thử dị ứng theo hướng dẫn trên nhãn: bôi một lượng nhỏ ở mặt trong cẳng tay hoặc sau tai rồi theo dõi; nhiều nhà sản xuất khuyên chờ 24 đến 48 giờ.
- Nếu chỗ thử đỏ, ngứa, rát, sưng hay nổi mụn nước thì rửa sạch và không dùng sản phẩm đó nữa.
- Thử luôn cả chất tẩy đi kèm: một sản phẩm lên da ổn nhưng chất tẩy gây rát thì cũng không dùng được.
- Làm thử một hiệu ứng hoàn chỉnh trên mu bàn tay ít nhất một lần trước ngày sự kiện để biết thời gian khô, độ bám và cách gỡ.
Người đang có bệnh da (chàm, vảy nến, viêm da cơ địa, mụn viêm nặng), da đang có vết thương thật hoặc vừa làm thủ thuật da liễu nên hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ đồ hoá trang hiệu ứng nào.
Vệ sinh và cất giữ để đồ dùng được lâu
Đồ hoá trang hiệu ứng thường dùng ít lần mỗi năm, nên hỏng vì bảo quản sai nhiều hơn vì dùng hết. Sáp tạo hình để nơi nóng sẽ chảy nhão, để lạnh thì cứng khó nặn; chỗ râm mát trong nhà là ổn. Máu giả và màu gốc nước đóng nắp chặt sau mỗi lần dùng, vì để hở sẽ khô và dễ nhiễm khuẩn. Keo dán da có dung môi bay hơi, phải vặn chặt nắp và để xa lửa, xa tầm tay trẻ nhỏ.
Không chấm ngón tay trực tiếp vào hũ màu khi đang hoá trang cho người khác. Lấy màu ra một mặt phẳng sạch như tấm pha màu nhựa hoặc mặt sau mu bàn tay đã rửa rồi mới tán. Mút chấm và cọ giặt bằng xà phòng dịu sau mỗi buổi, phơi khô hoàn toàn; mút đã xơ, có mùi hay đổi màu thì bỏ. Nếu hoá trang cho nhiều người trong một buổi tiệc, mỗi người nên có một miếng mút riêng, giống như không dùng chung khăn mặt.
Ghi ngày mở nắp lên đáy hộp bằng một mẩu băng dính. Mỹ phẩm sau khi mở có thời hạn sử dụng riêng, thường in bằng ký hiệu hũ mở nắp kèm số tháng; quá hạn đó thì thay, kể cả khi trông vẫn bình thường. Máu giả và màu gốc nước có nước trong thành phần nên thường nhanh hỏng hơn sáp và màu dầu; thấy đổi mùi chua, nổi váng hay đổi màu thì bỏ ngay, đừng tiếc vì đã mua đắt hay mới dùng một lần.
Những món người mới hay mua thừa
Bộ trọn gói quá nhiều ô. Bộ hàng chục món nhìn hấp dẫn nhưng thường có nhiều màu chẳng bao giờ dùng, chất lượng không đều. Bảng nhỏ màu chọn đúng tông vết thương có ích hơn.
Miếng đắp làm sẵn đủ kiểu. Miếng vết thương đúc sẵn tiện, nhưng mỗi miếng gần như dùng một lần, lại cần keo và kỹ thuật che mép. Nên mua một hai miếng để học cách che mép trước.
Chất tạo sẹo lõm khi chưa thử da. Loại này co kéo da để tạo vết lõm, khá mạnh với da nhạy cảm và có dung môi bay hơi. Không phải món cho buổi đầu.
Máy phun màu. Đồ của người làm chuyên nghiệp. Ở mức người chơi, mút và cọ làm được gần hết các hiệu ứng trong bài này.
Kính áp tròng màu mua theo bộ hoá trang. Kính áp tròng là thiết bị y tế, phải khám mắt và mua nguồn hợp pháp; không nên coi đó là phụ kiện kèm bộ trang điểm. Phần này có bài riêng ở mục tóc giả và kính áp tròng.
Khi nào nên dừng ở mức người chơi
Trang điểm hiệu ứng ở mức người chơi là đắp, vẽ, tán trên bề mặt da, gỡ được trong vài phút, phục vụ một buổi tiệc, một buổi chụp ảnh hay một ngày hội. Những việc như đổ khuôn mặt, làm miếng đắp silicone đúc, dùng hoá chất hai thành phần trong xưởng thuộc về nghề hoá trang chuyên nghiệp, cần nơi thông gió, đồ bảo hộ và người hướng dẫn. Nếu thấy mình muốn đi sâu tới đó, mục Nghề hoá trang của Cải Trang có bài về học nghề và an toàn trong xưởng.
Trang điểm sân khấu và trang điểm hằng ngày cũng là hai chuyện khác: sân khấu cần đọc được từ xa dưới đèn mạnh, trang điểm thường cần đẹp tự nhiên ở khoảng cách gần. Trang điểm hiệu ứng nằm ở chỗ khác hẳn: làm cho người xem tin vào một chi tiết không có thật, như một vết trầy, một mảng da già hay lớp vảy của nhân vật kỳ ảo. Khởi đầu nhỏ, làm chắc từng hiệu ứng, bạn sẽ thấy bộ đồ tối thiểu ở trên dùng được rất lâu.
Một lộ trình tập gợi ý cho người mới, chia theo độ khó tăng dần: tuần đầu chỉ dùng màu dầu và mút chấm để làm vết trầy, vết bầm trên mu bàn tay; tuần sau tập đắp sáp và miết mép cho tới khi không còn thấy gờ; sau đó mới thêm keo dán da, máu giả hai dạng và cuối cùng là cao su lỏng nếu da hợp. Mỗi lần tập chụp lại một tấm ảnh ở cùng chỗ, cùng ánh sáng. Sau vài buổi, đặt các ảnh cạnh nhau sẽ thấy rõ mình tiến bộ ở đâu, còn yếu ở đâu, và biết món đồ nào thật sự cần mua thêm thay vì mua theo cảm hứng.
Câu hỏi thường gặp
Có thể dùng đồ trang điểm thường thay đồ hoá trang hiệu ứng không?
Được một phần. Phấn mắt màu tím, đỏ, vàng dùng vẽ vết bầm khá ổn, son kem đỏ sẫm dùng chấm lòng vết trầy. Nhưng đồ trang điểm thường mỏng, không che được sáp và không bền khi đổ mồ hôi; sáp tạo hình, máu giả và keo dán da thì không có món thay thế an toàn trong túi trang điểm.
Mua đồ hoá trang hiệu ứng ở đâu cho an toàn?
Chọn nơi bán có nguồn gốc rõ ràng, sản phẩm có nhãn tiếng Việt hoặc nhãn phụ ghi thành phần, hạn dùng, cách dùng và đơn vị chịu trách nhiệm. Tránh hàng không nhãn, chiết lẻ vào lọ trơn hay rao là tự pha. Ảnh đẹp trên mạng không thay được thông tin trên nhãn.
Bộ đồ nghề tối thiểu dùng được bao nhiêu lần?
Tuỳ món. Sáp tạo hình và màu dầu đủ cho nhiều buổi vì mỗi lần chỉ dùng một ít; máu giả, keo và chất tẩy hết nhanh hơn nếu làm cho cả nhóm. Điều giới hạn thường là hạn dùng sau khi mở nắp chứ không phải lượng còn lại.
Người dị ứng latex có làm trang điểm hiệu ứng được không?
Được, nhưng phải bỏ hẳn cao su lỏng và các miếng đắp làm từ mủ cao su. Nhiều hiệu ứng như vết trầy, vết bầm, sẹo bằng sáp, già hoá bằng màu sáng tối vẫn làm được. Đọc kỹ thành phần của keo và miếng đắp, và hỏi bác sĩ nếu từng có phản ứng nặng.
Có cần mua cọ chuyên dụng không?
Không bắt buộc. Một cây cọ đầu tròn nhỏ để vẽ mép, một cây cọ dẹt để tán và vài miếng mút là đủ cho người mới. Điều quan trọng là cọ dùng riêng cho hoá trang hiệu ứng, giặt sạch sau mỗi buổi và không dùng chung với cọ trang điểm hằng ngày.
Trẻ em có dùng chung bộ đồ nghề này được không?
Không nên dùng chung nguyên bộ. Keo dán da, chất tẩy keo, chất tạo sẹo lõm và nhiều loại máu giả không dành cho trẻ. Hoá trang cho bé nên dùng màu sơn mặt ghi rõ hợp với trẻ em, theo hướng dẫn ở mục Hoá trang cho trẻ em.