Crossplay là cosplay một nhân vật có giới tính khác với giới tính của người chơi, ví dụ một bạn nữ cosplay nhân vật nam hoặc một bạn nam cosplay nhân vật nữ, và giữ nguyên nhân vật như trong tác phẩm. Đây là một kiểu chơi phổ biến, có mặt ở hầu hết sự kiện cosplay, và lý do chủ yếu rất đơn giản: người chơi yêu nhân vật đó.
Crossplay khác với genderbend, là kiểu tự biến đổi nhân vật sang giới tính khác, ví dụ vẽ lại một nhân vật nam thành phiên bản nữ rồi cosplay phiên bản đó. Bài này giải thích hai khái niệm, các kỹ thuật cơ bản ở mức người chơi, những lưu ý an toàn cho cơ thể, và cách ứng xử tôn trọng của cả người crossplay lẫn người xung quanh.
Crossplay, genderbend và các khái niệm gần nhau
Ba khái niệm hay bị dùng lẫn. Phân biệt rõ giúp bạn chọn cách chơi và gắn đúng thẻ khi đăng ảnh.
| Khái niệm | Nghĩa | Ví dụ giả định |
|---|---|---|
| Crossplay | Người chơi cosplay nhân vật khác giới, giữ nguyên nhân vật như nguyên tác | Một bạn nữ cosplay một kiếm sĩ nam, cố gắng thể hiện đúng vẻ nam tính của nhân vật |
| Genderbend | Biến đổi nhân vật sang giới tính khác, tạo một phiên bản mới | Một bạn nữ cosplay phiên bản nữ của kiếm sĩ đó, mặc váy cùng tông màu |
| Crossplay kết hợp genderbend | Người chơi là nam, cosplay phiên bản nam tự thiết kế của một nhân vật nữ | Phiên bản nam của một nữ phù thuỷ với áo choàng cùng hoa văn |
| Cosplay cùng giới | Người chơi cosplay nhân vật cùng giới | Trường hợp phổ biến nhất ở sự kiện |
Không có kiểu nào "cao cấp" hơn kiểu nào. Có người thích crossplay vì muốn thử thách khả năng hoá thân, có người thích genderbend vì muốn sáng tạo thiết kế. Một số sự kiện có hạng mục thi riêng cho từng kiểu, khi đó nên đọc kỹ quy định để đăng ký đúng.
Vì sao người ta crossplay
Yêu nhân vật, không cần lý do thêm. Phần lớn crossplayer chọn nhân vật vì yêu tính cách, câu chuyện, phong cách của nhân vật, không phải vì giới tính. Nhiều tác phẩm có nhân vật yêu thích nhất của khán giả nữ là nam và ngược lại.
Thử thách bản thân. Thay đổi dáng đứng, cách đi, đường nét khuôn mặt bằng trang điểm và trang phục là một bài tập hoá thân thú vị, gần với diễn xuất.
Nhóm cần đủ nhân vật. Trong cosplay nhóm, số nam nữ của nhóm hiếm khi khớp với nhân vật trong tác phẩm. Crossplay giúp nhóm hoàn thiện đội hình.
Trang phục nhân vật khác giới hợp hơn. Có người thấy thoải mái hơn trong áo khoác, quần dài của nhân vật nam, hoặc thích váy áo cầu kỳ của nhân vật nữ.
Tò mò về một phong cách thời trang khác. Có người chưa từng mặc vest, đeo cà vạt, hay chưa từng thử váy dài, tóc dài, và crossplay là dịp an toàn để trải nghiệm trong không gian của ngày hội, giữa những người cùng sở thích, thay vì ngoài đời thường.
Truyền thống lâu đời của sân khấu. Việc nghệ sĩ đóng vai khác giới có trong nhiều truyền thống sân khấu trên thế giới, và mô-típ nữ cải nam trang quen thuộc trong văn học. Crossplay là một biểu hiện mới của thú vui hoá thân rất cũ.
Kỹ thuật cơ bản ở mức người chơi
Crossplay đẹp không đòi hỏi cơ thể giống nhân vật, mà nằm ở việc làm rõ những tín hiệu thị giác người xem dùng để nhận ra nhân vật. Những điểm dưới đây là nền tảng, phần trang điểm hiệu ứng và tóc giả có danh mục riêng để đi sâu:
- Dáng tổng thể bằng trang phục: với nhân vật nam, áo khoác có vai độn, đường cắt thẳng, quần ống đứng giúp dáng vuông vức hơn. Với nhân vật nữ, đường eo rõ, chân váy xoè, cổ áo mềm giúp dáng mềm mại hơn. Trang phục vừa người quan trọng hơn mọi thứ khác.
- Tóc giả: kiểu tóc thường là tín hiệu nhận diện mạnh nhất. Đội tóc giả sát, đường chân tóc tự nhiên, giữ tóc gọn khi di chuyển.
- Trang điểm đường nét: dùng sáng tối để gợi đường hàm, gò má, sống mũi, dáng lông mày theo nhân vật. Mục tiêu là gợi nét, không phải biến đổi khuôn mặt.
- Giày: giày có đế độn bên trong giúp thêm chiều cao cho nhân vật cao; giày mềm, đế thấp giúp người cao hợp với nhân vật nhỏ nhắn hơn.
- Dáng đứng và cử chỉ: quan sát cách nhân vật đứng, đặt tay, nhìn. Tập trước gương, quay video để chỉnh. Phần này thường tạo khác biệt lớn nhất mà không tốn tiền.
- Giọng và lời thoại: không cần đổi giọng, nhưng vài câu thoại đặc trưng nói đúng tinh thần nhân vật giúp giao lưu vui hơn.
Với người mới, nên chọn nhân vật có trang phục che phủ cơ thể nhiều, như áo khoác dài, đồng phục hư cấu, áo choàng, để dễ tạo dáng tổng thể. Nhân vật mặc đồ bó sát hoặc hở là thử thách khó hơn, nên để dành cho các lần sau.
An toàn cơ thể: những điều không được đánh đổi
Một số kỹ thuật crossplay tác động trực tiếp lên cơ thể, và đây là phần cần cẩn trọng nhất. Với việc làm phẳng vòng ngực khi cosplay nhân vật nam, nguyên tắc là không dùng băng keo thường, băng thun quấn chặt hay bất cứ thứ gì siết ngực: những cách này có thể gây khó thở, đau, tổn thương da và ảnh hưởng tới xương sườn. Nếu dùng sản phẩm chuyên dụng, chọn đúng cỡ, không mặc quá lâu theo khuyến cáo của sản phẩm, không mặc khi ngủ hay khi vận động mạnh, và tháo ngay khi thấy khó thở, đau ngực, chóng mặt.
Với các kỹ thuật tạo đường cong khi cosplay nhân vật nữ, như đệm mút, áo định hình, ưu tiên những thứ mặc dễ chịu và tháo nhanh được. Corset hoặc đai nịt eo nếu dùng phải đúng cỡ, không siết quá mức, không mặc nhiều giờ liền ở nơi nóng. Giày cao gót chưa quen nên tập đi trước, mang theo đôi giày bệt để đổi.
Thời tiết nóng làm mọi thứ khó hơn. Nhiều lớp vải cộng với đồ định hình và tóc giả có thể khiến cơ thể quá nóng. Uống nước đều, nghỉ ở nơi mát, tháo bớt lớp khi không chụp ảnh. Nếu có bệnh lý về tim, phổi hoặc da, hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng các sản phẩm định hình. Một bộ crossplay đẹp không đáng để đổi lấy sức khoẻ.
Một quy tắc dễ nhớ: thứ gì khiến bạn phải nín thở, phải cắn răng chịu đau, hoặc không tự tháo ra được trong vòng một phút thì không nên mặc tới sự kiện.
Ứng xử tôn trọng: với người crossplay và người xung quanh
Gọi theo tên nhân vật. Ở sự kiện, cách lịch sự và vui nhất là gọi người cosplay theo tên nhân vật. Không đoán, không hỏi soi về giới tính, cơ thể hay đời tư của người đó.
Không biến crossplay thành trò cười. Crossplay là hoá thân nghiêm túc, không phải màn diễn hài về giới tính. Người xem không nên cười cợt, chụp ảnh để chế giễu; người chơi cũng tránh diễn theo kiểu cường điệu nhằm chế nhạo một giới hay một nhóm người.
Hỏi trước khi chụp, không chạm. Phép lịch sự chung của sự kiện áp dụng như mọi cosplayer khác. Crossplayer đôi khi gặp nhiều câu hỏi tò mò hoặc tiếp cận quá đà hơn; họ có quyền từ chối và báo ban tổ chức.
Theo hướng dẫn về khu thay đồ, nhà vệ sinh. Mỗi sự kiện có bố trí khu thay đồ riêng. Người crossplay theo đúng hướng dẫn của ban tổ chức, nếu không rõ thì hỏi nhân viên. Người xung quanh không nên tự ý chất vấn.
Không bình phẩm cơ thể. "Không giống nhân vật vì quá cao", "vai to quá" là những lời không giúp ai. Nếu muốn góp ý, chỉ góp ý khi được hỏi và tập trung vào trang phục, kỹ thuật.
Kế hoạch cho bộ crossplay đầu tiên
Nếu bạn đã chọn crossplay cho bộ đầu, có thể đi theo trình tự dưới đây để không bị ngợp. Trình tự này dùng chung khung chuẩn bị của mọi bộ cosplay, chỉ thêm vài bước riêng:
- Chọn nhân vật có trang phục che phủ nhiều, kiểu tóc đơn giản, ít phụ thuộc vào vóc dáng cụ thể.
- Liệt kê ba tín hiệu thị giác mạnh nhất của nhân vật, ví dụ kiểu tóc, áo khoác, phụ kiện, và dồn sức làm thật tốt ba thứ đó.
- Mặc thử trang phục với đồ định hình từ sớm, đánh giá xem có thoải mái trong ba bốn giờ không. Nếu không, thay đồ định hình bằng thứ nhẹ hơn hoặc bỏ hẳn.
- Thử trang điểm đường nét một hai lần, chụp ảnh dưới ánh sáng tự nhiên và ánh đèn trong nhà để so sánh, ghi lại các bước đã dùng.
- Quay video tập đi, đứng, ngồi, cầm đạo cụ như nhân vật. Chọn năm dáng chụp và tập cho thuộc.
- Đi sự kiện cùng ít nhất một người bạn, mang theo quần áo thường để thay khi cần nghỉ ngơi.
Nhiều crossplayer kể rằng bộ đầu tiên họ quá lo về việc có "giống" hay không, tới mức quên mất niềm vui. Từ bộ thứ hai trở đi, khi đã quen tay, họ mới thật sự tận hưởng phần hoá thân. Cho bản thân thời gian để quen là cách tốt nhất.
Khi gia đình, bạn bè chưa hiểu
Không ít người mới muốn thử crossplay nhưng ngại vì gia đình hoặc bạn bè có thể hiểu nhầm. Cách tiếp cận nhẹ nhàng là giải thích từ góc độ sở thích: cho người thân xem nhân vật trong tác phẩm, kể về sự kiện, về nhóm bạn đi cùng, về quá trình làm đồ. Nhiều phụ huynh lo lắng vì chưa từng thấy cosplay, khi được xem ảnh sự kiện và gặp bạn bè của con thì yên tâm hơn.
Nếu chưa thuận lợi, bạn có thể bắt đầu bằng phiên bản nhẹ: một nhân vật mặc đồ đời thường, áo sơ mi, áo khoác, ít trang điểm, để người thân quen dần. Hoặc chọn genderbend thay vì crossplay trong lần đầu. Không có lý do gì phải vội; cosplay là chuyện lâu dài, và một bộ đồ hoãn lại vài tháng vẫn đợi được bạn.
Ngược lại, nếu bạn là phụ huynh hoặc bạn bè của người muốn crossplay, cách hỗ trợ tốt nhất là tìm hiểu, hỏi về nhân vật, giúp đỡ khâu an toàn như đi cùng tới sự kiện, nhắc nghỉ ngơi. Việc một người thích hoá thân nhân vật khác giới trong một ngày hội là một thú chơi sáng tạo, và sự ủng hộ của người thân giúp họ chơi an toàn, tự tin và vui hơn rất nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Crossplay có phải là nói lên giới tính hay xu hướng của người chơi không?
Không. Crossplay là một cách chơi cosplay, lựa chọn chủ yếu dựa trên việc yêu thích nhân vật. Suy đoán giới tính hay xu hướng của người khác từ bộ cosplay là thiếu tôn trọng và thường sai. Mỗi người tự quyết việc chia sẻ điều riêng tư của mình.
Người mới có nên chọn crossplay làm bộ đầu tiên không?
Được, nếu đó là nhân vật bạn yêu nhất. Chọn nhân vật có trang phục che phủ nhiều, tóc giả kiểu đơn giản, và dành thêm thời gian tập dáng đứng trước gương. Đi cùng bạn bè có kinh nghiệm giúp bạn tự tin hơn.
Có cần trang điểm đậm khi crossplay không?
Không bắt buộc. Trang điểm vừa phải để gợi đường nét đã đủ cho phần lớn tình huống, nhất là khi đi sự kiện ban ngày. Trang điểm đậm hơn dùng cho chụp ảnh có đèn. Luôn thử dị ứng sản phẩm mới và tẩy trang kỹ khi về.
Crossplay có bị cấm ở sự kiện nào không?
Phần lớn sự kiện cosplay không cấm crossplay. Tuy nhiên mỗi sự kiện có quy định riêng về trang phục, mức độ hở, khu thay đồ. Đọc kỹ quy định của ban tổ chức trước khi đi, và hỏi trực tiếp nếu chưa rõ.
Bị người lạ hỏi soi, chế giễu khi crossplay thì làm sao?
Bạn không có nghĩa vụ trả lời câu hỏi về cơ thể hay đời tư. Từ chối ngắn gọn rồi rời đi. Nếu người đó tiếp tục bám theo, chụp lén hay có lời lẽ xúc phạm, báo ban tổ chức hoặc nhân viên an ninh và nhờ bạn đi cùng hỗ trợ.
Có nên ghi rõ là crossplay khi đăng ảnh không?
Tuỳ bạn. Một số người ghi thẻ crossplay để người cùng sở thích dễ tìm, một số người chỉ ghi tên nhân vật và tác phẩm. Cả hai đều bình thường. Điều quan trọng là bạn thấy thoải mái với cách mình chia sẻ.