Nhân vật cosplay đầu tiên nên là nhân vật bạn thật sự thích, có điểm nhận diện rõ (một kiểu tóc, một màu áo, một phụ kiện đặc trưng) và có trang phục vừa sức với thời gian, ngân sách, tay nghề hiện có. Nhân vật thoả cả ba điều này giúp bộ đầu tiên hoàn thành đúng hẹn, mặc dễ chịu, người xem nhận ra, và bạn còn hứng thú làm bộ thứ hai.
Sai lầm phổ biến là chọn nhân vật đẹp nhất trong lòng nhưng khó nhất về trang phục, ví dụ một bộ giáp nhiều lớp có cánh lớn, rồi bỏ dở giữa chừng hoặc mặc một bộ làm vội và thấy thất vọng. Bài này đưa ra cách lọc nhân vật theo từng yếu tố, một bảng độ khó để tự đánh giá, và danh sách các trường hợp nên cân nhắc kỹ trước khi chọn.
Ba câu hỏi lọc trước khi chọn
Bạn có thích nhân vật này đủ lâu không? Bộ đầu tiên thường mất vài tuần chuẩn bị. Nếu chỉ thích nhân vật vì vừa xem một tập phim, hứng thú có thể nguội trước khi bộ đồ xong. Nhân vật bạn đã theo dõi lâu, thuộc tính cách, nhớ câu thoại thì dễ giữ động lực và diễn có hồn hơn hẳn.
Người xem có nhận ra không? Nhân vật có hai ba điểm nhận diện mạnh giúp bạn "được gọi tên" dù trang phục chưa hoàn hảo. Một nhân vật mặc áo sơ mi trắng, quần đen, không có gì riêng thì dù làm kỹ vẫn dễ bị nhìn như người đi dạo. Liệt kê ba thứ khiến bạn nhận ra nhân vật ngay khi nhìn bóng; đó chính là phần cần ưu tiên.
Bạn làm được trong thời gian và ngân sách hiện có không? Đếm số tuần còn lại trước sự kiện, số buổi rảnh mỗi tuần, khoản tiền sẵn sàng chi. Nhân vật cần nhiều thứ phải tự làm mà bạn chưa từng thử thì nên để dành cho bộ thứ hai, thứ ba.
Bạn mặc được bộ này trong nhiều giờ không? Câu hỏi phụ nhưng hay bị bỏ qua: trang phục có cho bạn ngồi, đi cầu thang, đi vệ sinh, uống nước không. Một ngày ở sự kiện thường kéo dài vài giờ liền, đồ đẹp mà không cử động được sẽ biến niềm vui thành cực hình.
Bảng độ khó trang phục để tự đánh giá
Mỗi yếu tố dưới đây làm bộ đồ khó hơn một bậc. Đếm xem nhân vật bạn định chọn dính bao nhiêu yếu tố. Với bộ đầu tiên, nhiều người chơi lâu năm khuyên dừng ở mức không quá hai yếu tố khó.
| Yếu tố | Vì sao khó | Cách giảm độ khó |
|---|---|---|
| Giáp cứng, nhiều mảnh | Cần rập, xốp, keo, sơn; mặc lâu nóng, khó cử động | Chọn nhân vật chỉ có một hai mảnh giáp như vai, găng tay |
| Tóc giả kiểu phức tạp | Tóc dựng đứng, nhiều chỏm, màu chuyển cần tạo kiểu kỹ | Chọn tóc thẳng, buộc đơn giản, màu một tông |
| Đạo cụ lớn | Khó vận chuyển, dễ bị quy định sự kiện hạn chế | Đạo cụ nhỏ cầm tay hoặc bỏ đạo cụ |
| Cánh, đuôi, phần nhô ra | Cần khung đỡ, vướng khi đi lại đông người | Chọn bản thu nhỏ, gấp được |
| Trang phục nhiều lớp, may cắt riêng | Cần rập và kỹ năng may, khó mua đúng size | Nhân vật mặc đồ thường ngày, đồng phục học sinh hư cấu |
| Da, mắt, màu sắc khác người | Cần sơn người, kính áp tròng, thử dị ứng | Giữ màu da thật, gợi nét bằng phụ kiện |
| Chi tiết in, hoa văn độc quyền | Vải đúng hoa văn khó tìm, phải tự in hoặc vẽ | Chọn nhân vật trang phục trơn màu |
Bảng này không cấm bạn chọn nhân vật khó. Nếu đã quyết làm nhân vật mặc giáp, hãy tính trước phương án lùi: phần nào mua sẵn, phần nào bỏ được mà vẫn nhận ra, và mốc ngày nào phải chốt nếu chưa xong.
Vóc dáng: chọn theo điểm nhận diện, không theo số đo
Cosplay không có quy định ai được làm nhân vật nào. Nhân vật hoạt hình thường được vẽ với tỷ lệ phi thực tế, chân dài quá mức, eo nhỏ quá mức, nên không người thật nào giống hẳn. Thay vì cố khớp số đo, người chơi giỏi tìm cách làm nổi bật những thứ người xem dùng để nhận ra nhân vật: hình dáng tổng thể của bộ đồ, màu chủ đạo, kiểu tóc, phụ kiện, dáng đứng đặc trưng.
Có vài mẹo thực tế. Trang phục vừa người quan trọng hơn trang phục đắt: một bộ rẻ được chỉnh lại cho vừa vai, vừa eo trông gọn hơn hẳn bộ đắt rộng thùng thình. Đường cắt dọc, áo choàng dài, màu tối ở phần dưới giúp dáng trông thon và cao; vai độn, áo khoác cứng giúp vai rộng hơn. Giày có đế độn giúp thêm chiều cao nhưng nên tập đi trước vài ngày.
Điều đáng nói nhất là thái độ. Nếu bạn yêu một nhân vật mà vóc dáng khác xa, cứ làm. Một số người chọn cách làm phiên bản biến tấu, ví dụ nhân vật ở tuổi khác, nhân vật trong trang phục thường ngày, để thoải mái hơn. Còn những lời bình phẩm cơ thể từ người lạ là vấn đề của người nói, không phải của bạn.
Ngân sách: những thứ khiến cùng một nhân vật đắt rẻ khác nhau
Hai người cosplay cùng một nhân vật có thể chi chênh nhau gấp nhiều lần. Trước khi chọn, nên biết các yếu tố đẩy chi phí lên để chủ động cắt:
- Mức độ sát nguyên tác: đúng màu, đúng chất liệu, đúng hoa văn bao giờ cũng tốn hơn bản gợi ý.
- Số món phải làm hoặc mua riêng: mỗi món phụ kiện nhỏ cộng lại thành khoản lớn; nhân vật đeo nhiều trang sức, nhiều túi, nhiều dây đai thường tốn hơn người ta tưởng.
- Đồ có dùng lại được không: quần tây đen, áo sơ mi, giày bốt có thể dùng cho nhiều nhân vật; áo choàng in hoa văn riêng chỉ dùng một lần.
- Tóc giả: tóc dài, dày, tạo kiểu sẵn, sợi chịu nhiệt tốt thường đắt hơn tóc ngắn đơn giản.
- Vận chuyển và thời gian: đặt gấp, đặt từ xa, sửa đi sửa lại đều tốn thêm.
- Những khoản không được cắt: kính áp tròng, mỹ phẩm và keo dán dùng trên da phải mua từ nguồn hợp pháp, đúng công dụng. Tiết kiệm ở đây có thể trả giá bằng sức khoẻ.
Cách nghĩ hữu ích: với bộ đầu tiên, đặt trần ngân sách trước rồi chọn nhân vật vừa trần, thay vì chọn nhân vật rồi mới xem mất bao nhiêu. Phần lập ngân sách chi tiết có ở bài riêng về chi phí bộ cosplay đầu tiên.
Thời tiết Việt Nam và địa điểm sự kiện
Phần lớn tài liệu nước ngoài về cosplay viết cho khí hậu mát. Ở Việt Nam, nhất là các tỉnh phía Nam và miền Bắc vào mùa hè, sự kiện thường diễn ra trong nhà thi đấu, trung tâm hội chợ hay khuôn viên trường học, quạt và điều hoà không đủ khi đông người. Một bộ áo khoác da dày, khăn quàng, găng tay, tóc giả dài mặc suốt buổi trưa có thể khiến bạn mệt lả.
Khi chọn nhân vật, nên xem bộ đồ có tách lớp được không: áo khoác cởi ra cầm tay lúc nghỉ, tóc dài buộc gọn lên trong lúc di chuyển, găng tay chỉ đeo khi chụp ảnh. Chất liệu cotton, lanh, vải thun mỏng dễ chịu hơn nhiều so với da tổng hợp, nhung, xốp kín. Nếu nhân vật bạn mê là nhân vật mặc đồ mùa đông, cân nhắc để dành cho một buổi chụp ảnh trong phòng có điều hoà thay vì mặc cả ngày ở sự kiện ngoài trời.
Hãy hỏi thêm về địa điểm: sự kiện ở tầng cao có thang máy không, phòng thay đồ có không, có chỗ gửi đồ không. Những chi tiết này ảnh hưởng tới việc chọn đạo cụ to hay nhỏ và trang phục cồng kềnh hay gọn.
Những nhân vật nên cân nhắc kỹ hoặc tránh
Nhân vật mặc quân phục, cảnh phục giống thật. Pháp luật cấm sử dụng trái phép trang phục, phù hiệu, cấp hiệu của lực lượng vũ trang và cơ quan nhà nước. Nhân vật đồng phục giả tưởng thì giữ chi tiết rõ là hư cấu, không gắn phù hiệu, quân hàm thật, và không mặc ra đường.
Nhân vật cầm vũ khí trông như thật. Đạo cụ phải nhẹ, màu sắc rõ là đồ chơi, đúng quy định của sự kiện. Nhân vật có súng ống kiểu thực tế là lựa chọn rủi ro cho người mới; chọn bản đạo cụ phi thực tế hoặc bỏ đạo cụ.
Nhân vật thuộc một dân tộc, chủng tộc khác với màu da khác. Không bôi sẫm da để giống nhân vật. Cộng đồng cosplay quốc tế coi việc này là xúc phạm. Bạn vẫn cosplay được nhân vật đó bằng trang phục, tóc, phụ kiện mà giữ nguyên màu da của mình.
Nhân vật có trang phục hở trong khi bạn chưa sẵn sàng. Không có gì sai, nhưng bộ đầu tiên nên là bộ bạn thấy thoải mái để giao lưu cả ngày. Có thể dùng vải lót màu da, áo lót thể thao, quần bảo hộ dưới váy ngắn.
Nhân vật trẻ em trong trang phục gợi cảm. Đây là vùng nhạy cảm mà nhiều sự kiện cấm hoặc hạn chế. Người mới nên tránh hẳn để không gặp rắc rối và không làm người khác khó chịu.
Thử nghiệm nhanh trước khi chốt
Khi còn phân vân giữa hai ba nhân vật, có thể làm một phép thử nhỏ trong một buổi tối:
- Viết tên các nhân vật ứng cử, mỗi nhân vật ghi ba điểm nhận diện chính.
- Với mỗi nhân vật, đánh dấu những món đã có sẵn trong tủ, những món mua được dễ, những món phải tự làm.
- Đếm số yếu tố khó theo bảng độ khó ở trên.
- Ước tính số giờ cần cho phần phải tự làm, nhân đôi con số đó vì người mới hầu như luôn tính thiếu.
- So với số tuần còn lại trước sự kiện. Nhân vật nào vừa thời gian, vừa ngân sách, vừa đủ thích, chọn nhân vật đó.
- Ghi các nhân vật còn lại vào danh sách "bộ tiếp theo" để không cảm thấy tiếc.
Phép thử này mất chừng một giờ nhưng tiết kiệm được nhiều tuần loay hoay. Nó cũng giúp bạn nói chuyện rõ ràng hơn khi rủ bạn bè đi cùng hoặc khi xin ý kiến người chơi lâu năm, vì bạn đã biết mình vướng ở yếu tố nào, cần lời khuyên cho phần nào.
Ví dụ giả định: một bạn sinh viên còn bốn tuần, mỗi tuần rảnh hai buổi tối, phân vân giữa một hiệp sĩ mặc giáp toàn thân và một pháp sư mặc áo choàng có mũ. Sau khi đếm, bộ hiệp sĩ dính bốn yếu tố khó, bộ pháp sư dính một. Chọn pháp sư cho lần này, để hiệp sĩ cho đợt sau khi đã quen làm đồ, là quyết định khôn ngoan.
Câu hỏi thường gặp
Có nên chọn nhân vật đang nổi để dễ được chú ý không?
Nhân vật đang nổi dễ được nhận ra, nhưng ở sự kiện có thể gặp nhiều người cùng làm, và nếu bạn không thật sự thích thì động lực làm đồ dễ hụt. Nên chọn nhân vật bạn yêu trước, độ nổi là yếu tố phụ.
Cosplay nhân vật ít người biết có bị lạc lõng không?
Có thể ít người gọi tên, nhưng người hâm mộ cùng tác phẩm thường vui khi gặp được. Bạn có thể mang theo vài câu thoại, dáng đặc trưng để giao lưu. Đi cùng một người bạn cũng giúp bớt cảm giác lạc lõng.
Có nên cosplay nhân vật trùng với bạn bè trong nhóm không?
Được, nhưng nên báo trước để không ai thấy bị "cướp" nhân vật. Nhiều nhóm còn cố ý làm hai phiên bản của cùng một nhân vật, ví dụ một bản thường và một bản biến tấu, để chụp ảnh chung cho vui.
Nhân vật không có nhiều ảnh tham chiếu thì làm sao?
Gom tất cả ảnh có được từ tác phẩm, ảnh bìa, ảnh minh hoạ chính thức, rồi chấp nhận tự diễn giải phần không có. Ghi chú những chi tiết bạn tự quyết để giữ nhất quán. Nhân vật ít ảnh lại là cơ hội để sáng tạo.
Có cần hỏi ý kiến gia đình trước khi chọn nhân vật không?
Nếu bạn còn đi học hoặc sống cùng gia đình, kể trước về nhân vật và trang phục giúp tránh bất đồng vào phút chót, nhất là với trang phục hở, tóc màu nổi hay hoá trang mạnh. Giải thích về sự kiện, người đi cùng, giờ về cũng giúp gia đình yên tâm hơn.