Một bộ trang phục hoá trang cho bé đáng mua hay đáng làm khi nó qua được năm câu hỏi: vải có dễ bắt lửa và có tà, lông, voan bồng dễ chạm vào lửa không; dáng có vừa để bé chạy nhảy không vấp; có dây, ruy băng nào vòng quanh cổ hay thòng dài không; bé có nhìn, nghe và thở thoải mái không; và giày có đi được cả buổi không. Đẹp và giống nhân vật là chuyện xếp sau năm điều đó.
Độ tuổi quyết định mối lo nào nặng nhất. Với bé dưới ba tuổi, chi tiết nhỏ rời ra và dây quanh cổ là nguy cơ hàng đầu. Từ ba đến sáu tuổi, bé chạy nhiều, hay té và hay tới gần đèn nến, nên độ dài vải và tầm nhìn quan trọng nhất. Từ bảy tuổi trở lên, bé tự chọn nhân vật và muốn đồ "giống thật", lúc này người lớn giữ ranh giới về đạo cụ, độ nóng và sự thoải mái. Bài này đi theo từng lứa tuổi, kèm bảng kiểm trước khi mua và mẹo sửa nhanh đồ đã có.
Vì sao trang phục hoá trang của trẻ cần xét kỹ hơn quần áo thường
Quần áo hằng ngày của trẻ được thiết kế để mặc lâu, giặt nhiều và vận động. Đồ hoá trang thì ngược lại: nó được làm để trông giống một nhân vật, mặc vài giờ, nhiều lớp, nhiều chi tiết gắn thêm như cánh, đuôi, mũ, áo choàng, kim tuyến. Chính những chi tiết làm bộ đồ đẹp lại là chỗ sinh chuyện. Áo choàng dài quét đất làm bé vấp trên cầu thang. Váy voan nhiều lớp bồng lên, đi gần ngọn nến là bắt lửa trong vài giây. Đuôi vải kéo lê bị bạn giẫm phải, bé ngã ngửa. Nút trang trí dán keo rời ra, bé nhỏ cho vào miệng.
Bối cảnh mặc đồ hoá trang cũng nhiều rủi ro hơn ngày thường. Trẻ thường mặc vào buổi tối, ở chỗ đông người, gần đèn lồng, nến, bánh sinh nhật cắm nến, đường phố có xe. Bé lại đang phấn khích, ít để ý chân tay. Vì thế, cách nghĩ an toàn nhất là coi bộ hoá trang như một món đồ chơi mặc lên người: phải hợp lứa tuổi, không có chi tiết gây hóc cho trẻ nhỏ, không cản tầm nhìn và không làm bé khó chạy thoát khi cần. Người lớn không cần mua đồ đắt; đồ đơn giản mà vừa vặn thường an toàn hơn đồ cầu kỳ mua theo ảnh mẫu.
Mối lo chính theo từng lứa tuổi
Bảng dưới đây gom các nguy cơ hay gặp và cách chọn tương ứng. Mốc tuổi chỉ để tham khảo; bé nào phát triển nhanh hay chậm hơn thì người lớn điều chỉnh theo thực tế.
| Lứa tuổi | Mối lo nặng nhất | Nên chọn | Nên tránh |
|---|---|---|---|
| Dưới 3 tuổi | Hóc chi tiết nhỏ, dây quanh cổ, nóng bức | Bộ liền một mảnh mềm, kiểu áo liền quần có tai thú may chắc; mũ trùm rộng | Nút, hạt cườm, kim tuyến rời, mũ buộc dây dưới cằm, mặt nạ |
| 3–6 tuổi | Vấp ngã, gần lửa, che mắt | Đồ dài trên mắt cá; áo choàng ngắn ngang hông; sơn mặt thay mặt nạ | Tà dài quét đất, voan bồng nhiều lớp, mặt nạ cứng, giày cao gót đồ chơi |
| 7–9 tuổi | Đạo cụ, độ nóng, chạy xa người lớn | Đồ nhẹ, mặc chồng lên quần áo thường; đạo cụ mềm, ngắn | Đạo cụ cứng, nhọn, giống vũ khí thật; đồ bít kín không thoát mồ hôi |
| 10–12 tuổi | Tự làm đồ cầu kỳ, mặc nhiều giờ, ảnh đăng mạng | Bé tự chọn nhân vật, người lớn duyệt vật liệu và đạo cụ | Keo nóng, dao rọc giấy không có người lớn; hoá trang máu me nặng |
Điểm chung của mọi lứa: bộ đồ phải cởi ra được nhanh, tốt nhất là bé tự cởi được khi cần đi vệ sinh. Khoá kéo dài sau lưng, dây buộc chéo nhiều lớp khiến bé ngại đi vệ sinh, nhịn lâu và cáu kỉnh giữa buổi — một lý do rất đời thường khiến buổi đi chơi hỏng.
Chất liệu: vải nào ít rủi ro với lửa và nóng
Không có vải thường nào là "không cháy". Mọi loại vải đều cháy được nếu chạm lửa đủ lâu. Điều người lớn chọn được là loại khó bắt lửa hơn và cháy chậm hơn. Vải dệt chặt, mặt phẳng, dày vừa phải thường an toàn hơn vải xốp, lông dài, voan mỏng, ren nhiều lớp, vì lớp xốp chứa không khí làm lửa lan nhanh.
Sợi tổng hợp có thêm một nguy cơ khác. Nhiều loại vải tổng hợp khi gặp nhiệt sẽ co lại và chảy, có thể dính vào da. Vì vậy, với bộ đồ bằng sợi tổng hợp, nên cho bé mặc một lớp áo quần bằng vải bông mỏng bên trong, vừa thấm mồ hôi vừa ngăn bớt lớp vải hoá trang tiếp xúc trực tiếp với da.
Nhãn ghi khó bắt lửa hoặc chống cháy là điểm cộng, không phải tấm vé miễn trừ. Đồ có ghi như vậy vẫn phải để xa nến, đèn dầu, bếp nướng. Đồ không có nhãn, không rõ nguồn gốc thì càng nên chọn dáng gọn và giữ khoảng cách với lửa.
Nóng bức là chuyện thật ở Việt Nam. Nhiều bộ đồ thú nhồi bông, đồ siêu anh hùng bó sát được thiết kế cho xứ lạnh. Mặc ra phố tháng Tám, tháng Chín, bé có thể nóng đỏ mặt sau nửa giờ. Chọn đồ có lưới thoáng ở lưng, mũ tháo rời được, và mang theo một bộ quần áo thường để thay khi bé mệt.
Mùi lạ là tín hiệu nên dừng. Đồ mới mở túi có mùi hoá chất nồng thì nên giặt hoặc phơi gió vài ngày trước khi cho bé mặc. Nếu sau khi mặc bé ngứa, nổi mẩn, hãy cởi ra, rửa da bằng nước sạch và hỏi bác sĩ khi mẩn lan rộng hay kéo dài.
Độ vừa người, dây buộc và những chi tiết dễ bỏ sót
Đồ hoá trang mua sẵn hay được may theo cỡ chung chung, thường dài hơn và rộng hơn so với dáng trẻ Việt. Trước khi cho bé mặc ra ngoài, nên cho bé mặc thử ở nhà, đi lên xuống cầu thang, ngồi xổm, chạy vài vòng. Gấu quần, gấu váy nên cao hơn mắt cá chân; áo choàng nên ngắn ngang hông hoặc đùi, gắn vào vai bằng miếng dán nhám thay vì buộc dây trước cổ. Miếng dán nhám có lợi ở chỗ khi áo choàng bị giật hay vướng, nó bung ra chứ không siết vào cổ bé.
Dây là chi tiết đáng lo nhất với trẻ nhỏ. Dây rút ở mũ trùm, ruy băng buộc nơ quanh cổ, dây đeo túi, dây đeo đạo cụ, vòng cổ trang trí đều có thể mắc vào cửa, cầu trượt, tay vịn, xe đạp. Với bé dưới bảy tuổi, cách đơn giản nhất là cắt bỏ hoặc may chết mọi dây quanh cổ và mũ; dây ở eo nên ngắn, không thòng xuống quá mép áo. Các tiêu chuẩn an toàn quần áo trẻ em ở nhiều nước đều hạn chế dây rút ở cổ và mũ của trẻ nhỏ vì nguy cơ siết cổ, nên đây không phải chuyện cẩn thận quá mức.
Với bé dưới ba tuổi, hãy vuốt tay khắp bộ đồ và kéo thử từng chi tiết: mắt nhựa, nút, hạt cườm, sừng, đuôi nhỏ. Thứ gì kéo nhẹ đã lung lay thì gỡ ra hoặc khâu lại thật chắc. Kim tuyến rời và hạt cườm dán keo là thứ rơi vãi nhiều nhất; với trẻ hay cho đồ vào miệng, nên chọn đồ không có chúng. Mũ có dây buộc dưới cằm cũng nên thay bằng mũ trùm hoặc băng đô.
Giày, mũ và tầm nhìn: ba thứ quyết định bé có đi được cả buổi
Giày là phần nhiều nhà quên. Bộ công chúa đi kèm giày nhựa cao gót, bộ hiệp sĩ đi kèm ủng bọc vải trơn đế. Những đôi này đẹp trong ảnh nhưng trơn, cứng, dễ trẹo chân. Nếu buổi hoá trang có đi bộ, nên cho bé mang giày thể thao hoặc dép quai hậu quen chân, có thể bọc ngoài bằng vải cùng màu bộ đồ để vẫn hợp nhân vật.
Mũ và tóc giả không được trượt xuống mắt. Mũ quá rộng sẽ sụp khi bé chạy; tóc giả mái dài che tầm nhìn hai bên. Cho bé đội thử, cúi xuống nhặt đồ, quay đầu nhìn sang trái phải. Nếu phải dùng tay giữ mũ thì mũ đó không phù hợp. Với trẻ nhỏ, băng đô gắn tai thú hay sơn mặt thường thay được cả một chiếc mũ cồng kềnh.
Tầm nhìn quan trọng hơn độ giống nhân vật. Mặt nạ cứng, mũ trùm kín mặt, kính nhựa tối màu đều thu hẹp tầm nhìn, nhất là vào buổi tối. Với bé nhỏ, nên ưu tiên sơn mặt dùng cho da hoặc mặt nạ đeo lệch lên trán khi di chuyển. Phần chọn mặt nạ được bàn kỹ ở bài riêng về mặt nạ cho trẻ.
Thấy được trong bóng tối. Đồ màu tối như đen, xanh đậm, nâu rất khó thấy dưới đèn đường. Có thể khâu thêm một dải phản quang nhỏ ở lưng và gấu quần, hoặc cho bé cầm đèn pin nhỏ. Đi chơi tối ở khu dân cư đông xe, đây là chi tiết đáng làm.
Mua sẵn, thuê hay mặc lại đồ có sẵn: chọn thế nào
Mỗi cách có cái lợi riêng, và cách nào cũng cần qua cùng một bảng kiểm. Dưới đây là những điểm khác nhau đáng cân nhắc.
- Đồ mua sẵn: tiện, nhiều mẫu, nhưng chất lượng chênh lệch rất lớn. Nên xem kỹ đường may, mùi vải, chi tiết dán keo; mua rộng hơn một cỡ nếu bé sẽ mặc chồng lên quần áo thường.
- Đồ thuê: hợp với bộ cầu kỳ chỉ mặc một lần. Hỏi nơi cho thuê về cách giặt giữa các lần thuê; nhận đồ thì giặt hoặc phơi lại, kiểm từng chi tiết nhỏ vì đồ thuê đã qua nhiều tay.
- Đồ cũ của anh chị hay hàng xóm: tiết kiệm và thân thiện môi trường. Kiểm lại khoá kéo, đường may bung, chun đã giãn và chi tiết lỏng trước khi cho bé nhỏ mặc.
- Phối từ quần áo sẵn trong nhà: áo đỏ, quần đen và một chiếc băng đô tai mèo đã là một nhân vật. Cách này mặc thoải mái nhất, an toàn nhất, và bé thường thích vì được tự chọn.
- Tự làm cùng con: tốn công nhưng là phần vui nhất với nhiều gia đình; xem bài riêng về tự làm trang phục từ giấy, thùng các-tông và vải cũ.
Một mẹo nhỏ: thay vì hỏi bé "con muốn mặc bộ nào", hãy hỏi "con muốn làm nhân vật nào" rồi cùng nghĩ cách mặc cho thoải mái. Bé được chọn vai, người lớn giữ quyền chọn cách làm an toàn.
Bảng kiểm năm phút trước khi ra khỏi nhà
Trước mỗi lần bé mặc đồ hoá trang đi chơi, người lớn có thể đi qua danh sách này. Nó mất chừng năm phút nhưng chặn được phần lớn sự cố hay gặp.
- Cho bé đi lên xuống ba bậc cầu thang và chạy một vòng: không vấp gấu, không giẫm áo choàng.
- Vuốt quanh cổ và mũ: không còn dây, ruy băng vòng quanh cổ; dây ở eo không thòng dài.
- Kéo thử các chi tiết nhỏ: không có thứ gì lung lay với bé dưới ba tuổi.
- Bé nhìn sang hai bên mà không cần xoay cả người; mũ không sụp xuống mắt.
- Giày đã mang quen, có quai giữ gót; tất không trơn.
- Có ít nhất một mảng sáng màu hoặc phản quang nếu đi buổi tối.
- Bé tự cởi được phần dưới để đi vệ sinh, hoặc người lớn biết rõ cách cởi nhanh.
- Trong túi người lớn có áo quần thường để thay, nước uống, khăn ướt.
Bộ đồ nào không qua được một hai mục trong danh sách thì sửa nhanh bằng kim chỉ, kéo, miếng dán nhám; không sửa được thì đổi phương án. Bé có thể tiếc trong vài phút, nhưng một buổi tối vui trọn vẹn đáng giá hơn tấm ảnh giống nhân vật hoàn hảo.
Câu hỏi thường gặp
Bé hai tuổi có nên mặc đồ hoá trang không?
Được, nếu đồ thật đơn giản: bộ liền mảnh mềm, mũ trùm rộng hoặc băng đô tai thú, không chi tiết nhỏ rời ra, không dây quanh cổ. Nên tránh mặt nạ và tóc giả. Thời gian mặc ngắn thôi, bé quấy hay nóng thì cởi ra ngay, không cần giữ cho đủ buổi.
Làm sao biết đồ hoá trang có dễ cháy không?
Không có cách thử tại nhà nào an toàn và đáng tin, nên đừng đốt thử vải. Hãy dựa vào nhãn sản phẩm nếu có, dáng đồ và chất vải: vải dệt chặt, phẳng, gọn ít rủi ro hơn voan nhiều lớp, lông dài, tà rộng. Quan trọng nhất vẫn là giữ bé xa nến, đèn dầu và bếp nướng.
Có nên mua đồ hoá trang rộng hơn một cỡ?
Rộng hơn một chút để mặc chồng lên quần áo thường thì nên, nhưng không được để dài. Gấu quần, gấu váy, tay áo dài quá thì phải lên gấu, gập lại khâu tạm hoặc dùng chun. Đồ rộng thùng thình vừa dễ vấp vừa dễ vướng vào vật xung quanh.
Bé đòi đi đôi giày công chúa cao gót đi kèm bộ đồ thì sao?
Có thể cho bé mang đôi giày đó lúc chụp ảnh ở nhà hoặc khi ngồi yên, còn lúc đi bộ thì thay giày quen chân. Nhiều bé chấp nhận dễ hơn khi được biết trước là giày đẹp để chụp ảnh, giày thường để đi chơi, thay vì bị giằng lấy giữa đường.
Đồ hoá trang mới mua có cần giặt trước không?
Nên giặt nhẹ hoặc ít nhất phơi gió vài ngày nếu đồ có mùi hoá chất, nhất là với trẻ có da nhạy cảm. Đọc hướng dẫn giặt vì nhiều đồ có chi tiết dán keo, giặt máy sẽ bong. Bé từng bị viêm da hay dị ứng thì hỏi bác sĩ trước khi mặc loại vải lạ.
Có nên cho bé mặc hoá trang suốt cả ngày ở trường?
Nếu trường cho phép, nên chọn đồ mặc chồng lên đồng phục hoặc quần áo thường, tháo phần cồng kềnh ra được khi ăn, ngủ trưa và đi vệ sinh. Gửi kèm một bộ đồ thay và báo cô giáo những chi tiết nào tháo ra được.