Trước mọi buổi hoá trang có dùng sản phẩm mới, bạn nên thử dị ứng: bôi một lượng nhỏ lên mặt trong cẳng tay hoặc sau tai, để yên và theo dõi theo thời gian ghi trên nhãn (nhiều nhà sản xuất khuyên 24 đến 48 giờ). Không đỏ, ngứa, rát, sưng hay nổi mụn nước thì mới dùng. Với keo dán da, chỉ dùng keo làm riêng cho da, mua kèm đúng chất tẩy của nó, và luôn gỡ bằng chất tẩy chứ không giật.
Hai loại keo dán da phổ biến ở mức người chơi là keo gốc nhựa thông hoà trong cồn (bám nhanh, rẻ, nhưng dễ kích ứng da nhạy cảm và bong khi đổ mồ hôi) và keo gốc silicone (bền hơn, chịu mồ hôi tốt hơn, cần chất tẩy gốc silicone). Bài này hướng dẫn quy trình thử dị ứng, chọn keo theo việc cần dán, cách quét, giữ và gỡ, và những dấu hiệu cần dừng ngay hay đi khám.
Thử dị ứng đúng cách
Thử dị ứng chỉ có ý nghĩa nếu làm sớm, làm đúng chỗ và theo dõi đủ thời gian. Làm thử vào buổi sáng ngày hoá trang thì đã quá muộn.
- Đọc nhãn trước: có ghi hướng dẫn thử dị ứng, thời gian chờ và vùng được dùng không. Nhãn khác bài này thì làm theo nhãn.
- Chọn chỗ thử: mặt trong cẳng tay hoặc vùng da sau tai, da lành, không có vết xước hay mẩn.
- Bôi một lượng nhỏ cỡ đồng xu; với keo, quét một lớp mỏng rồi để khô; với cao su lỏng, quét một lớp.
- Để yên đúng thời gian nhãn hướng dẫn, không rửa sớm trừ khi thấy khó chịu.
- Gỡ hoặc rửa chỗ thử bằng chính chất tẩy bạn định dùng; như vậy cũng là thử luôn chất tẩy.
- Theo dõi thêm sau khi rửa: một số phản ứng xuất hiện muộn. Đỏ, ngứa, rát, sưng, nổi mẩn, mụn nước là dấu hiệu không dùng.
- Ghi lại sản phẩm nào đã thử, kết quả ra sao, để lần sau không phải thử lại sản phẩm cùng loại cùng nguồn; một trang ghi chú trong điện thoại là đủ.
Thử dị ứng mỗi sản phẩm riêng, cách nhau vài ngày nếu có thể. Thử năm thứ cùng lúc ở năm chỗ gần nhau thì khi có phản ứng, khó biết thủ phạm là món nào.
Kết quả thử âm tính không bảo đảm tuyệt đối, vì da mặt mỏng và nhạy hơn da tay, và dùng lâu, dùng nhiều vẫn có thể kích ứng. Nhưng nó loại được phần lớn rủi ro rõ ràng nhất.
Ai cần cẩn thận hơn mức thông thường
Người có bệnh da. Viêm da cơ địa, chàm, vảy nến, mụn viêm nặng, da đang điều trị bằng thuốc bôi: hỏi bác sĩ trước khi dùng keo, cao su lỏng, chất tạo sẹo hay màu phủ vùng rộng.
Người dị ứng latex. Tránh cao su lỏng và mọi miếng đắp làm từ mủ cao su. Đọc kỹ thành phần keo; một số loại keo dùng cho miếng đắp cũng có gốc latex.
Người từng dị ứng mỹ phẩm, nước hoa. Dễ phản ứng với hương liệu, chất bảo quản trong màu hoá trang. Ưu tiên sản phẩm không hương liệu và thử lâu hơn.
Người vừa làm thủ thuật da. Lăn kim, lột da hoá học, laser, xăm, cạo lông vùng mặt sát ngày hoá trang: da đang yếu, nên hoãn đắp keo và vật liệu hiệu ứng ở vùng đó.
Trẻ em. Keo dán da, chất tẩy keo và chất tạo sẹo không dành cho trẻ. Hoá trang cho bé nên dùng màu dành cho trẻ, xem mục Hoá trang cho trẻ em.
Hai loại keo dán da thường gặp
Đây là hai nhóm keo người chơi hoá trang hay dùng nhất. Thông tin dưới đây là đặc điểm chung; mỗi sản phẩm cụ thể có hướng dẫn riêng trên nhãn.
| Đặc điểm | Keo gốc nhựa thông hoà cồn | Keo gốc silicone dành cho da |
|---|---|---|
| Độ bám | Bám nhanh, đủ cho vài giờ | Bám chắc, giữ được lâu hơn |
| Chịu mồ hôi | Kém, dễ bong ở mép khi nóng | Tốt hơn |
| Cảm giác | Hơi căng, có mùi cồn | Mềm hơn, ít mùi hơn |
| Da nhạy cảm | Dễ gây kích ứng hơn | Thường dịu hơn nhưng vẫn phải thử |
| Chất tẩy | Chất tẩy riêng cho loại keo này | Chất tẩy gốc silicone |
| Hợp với | Râu giả, mép sáp, miếng nhỏ dùng một buổi | Miếng đắp, tai giả, buổi dài, trời nóng |
Đừng dùng lẫn chất tẩy giữa hai loại: chất tẩy không đúng loại sẽ làm keo dẻo quánh lại thay vì tan, và bạn sẽ phải chà nhiều hơn.
Keo có dung môi bay hơi dễ cháy. Không quét keo gần nến, bật lửa, bếp; đóng nắp ngay sau khi dùng và để xa tầm tay trẻ nhỏ.
Quét keo cho miếng đắp, tai giả, râu giả
Keo đúng nhưng quét sai vẫn làm miếng đắp bong giữa buổi. Quy trình chung cho các loại keo dán da:
- Làm sạch vùng da, lau sạch dầu bằng sản phẩm làm sạch dịu, để khô hoàn toàn; không thoa kem dưỡng ngay trước khi dán.
- Đặt thử miếng đắp lên da, đánh dấu nhẹ vị trí bằng bút chì màu trang điểm.
- Quét một lớp keo mỏng lên da trong vùng đánh dấu, và nếu hướng dẫn yêu cầu, quét cả mặt sau miếng đắp.
- Chờ keo se lại tới khi chạm nhẹ thấy dính tay (thời gian theo nhãn) rồi mới đặt miếng; đặt khi keo còn ướt thì miếng dễ trượt và mép không bám.
- Ấn từ giữa ra mép, giữ vài chục giây; dùng mút hoặc khăn ấm ẩm ấn nhẹ lên mép.
- Che mép miếng đắp bằng một lớp màu hoặc chất làm mờ mép theo hướng dẫn, rồi tô màu cho đồng nhất với da.
- Với râu giả, quét keo theo dải nhỏ, dán từng đoạn từ dưới lên, tránh để keo dính lên râu thật.
Không dán keo ở mí mắt, môi, bên trong lỗ mũi, bên trong tai, hay vùng da tổn thương. Tai giả dán ở vành ngoài, không bịt ống tai.
Gỡ keo mà không làm xước da
Phần lớn tổn thương da trong hoá trang hiệu ứng không xảy ra lúc dán mà lúc gỡ. Khi mệt sau buổi tiệc, người ta có xu hướng giật miếng đắp ra cho nhanh, và lớp da ngoài cùng đi theo keo. Quy tắc là để chất tẩy làm việc thay cho lực kéo.
Thấm chất tẩy đúng loại vào bông hoặc cọ, chấm dọc mép miếng đắp, đợi vài chục giây cho keo mềm. Nhấc mép lên một chút, chấm tiếp chất tẩy vào khe vừa mở, rồi lại đợi. Cứ thế tiến dần vào giữa; miếng đắp sẽ rời ra gần như không cần kéo. Với râu giả, gỡ theo chiều từ trên xuống, giữ da căng bằng tay kia. Nếu một chỗ không chịu nhả, đó là dấu hiệu cần thêm chất tẩy và thêm thời gian, không phải thêm lực.
Phần keo còn bám lại trên da lau bằng bông thấm chất tẩy, xoay vòng nhẹ, không cọ mạnh. Sau đó rửa sạch chất tẩy bằng sữa rửa mặt dịu, vì nhiều chất tẩy có dầu hoặc dung môi không nên để lại trên da qua đêm. Lau khô và thoa kem dưỡng ẩm.
Chất tẩy keo là một sản phẩm cũng cần thử dị ứng. Không dùng xăng, dầu hoả, nước tẩy sơn móng tay hay cồn sát trùng để thay chất tẩy keo trên da mặt; chúng có thể gây khô rát, kích ứng nặng và không được làm cho mục đích này.
Những dấu hiệu phải dừng ngay
Rát, châm chích tăng dần. Cảm giác hơi mát hay căng nhẹ khi keo khô là bình thường. Rát tăng dần, nóng như bị bỏng thì gỡ ngay theo đúng cách và rửa sạch.
Ngứa nhiều, nổi mẩn, sưng. Đặc biệt quanh mắt, môi. Dừng mọi sản phẩm, tẩy nhẹ nhàng, rửa bằng nước mát.
Keo hay chất tẩy dính vào mắt. Rửa mắt bằng nhiều nước sạch, không dụi; nếu vẫn đau, đỏ, mờ thì đi khám ngay.
Khó thở, sưng môi, sưng mặt lan nhanh. Đây là dấu hiệu phản ứng nặng, cần gọi cấp cứu hoặc tới cơ sở y tế ngay, không chờ xem có tự hết không.
Da trợt, rỉ dịch sau khi gỡ. Không đắp gì thêm, giữ sạch, và đi khám nếu không đỡ hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.
Khi đi khám, mang theo gì. Mang theo chai keo, chất tẩy và các sản phẩm đã dùng, hoặc chụp lại nhãn thành phần. Thông tin này giúp bác sĩ biết da bạn đã tiếp xúc với gì, và giúp bạn tránh đúng thành phần đó ở những lần sau.
Hiểu lầm hay gặp về dị ứng và keo dán da
Đồ thiên nhiên thì không gây dị ứng. Không đúng. Mủ cao su là nguyên liệu tự nhiên nhưng là một trong những chất gây dị ứng được biết rõ; nhựa thông, tinh dầu, chiết xuất thực vật đều có thể gây kích ứng. Thử dị ứng với mọi sản phẩm, dù ghi thiên nhiên hay hữu cơ.
Đã dùng năm ngoái không sao thì năm nay cũng ổn. Cơ địa có thể thay đổi, công thức sản phẩm có thể đổi, và lọ cũ có thể đã hỏng. Nếu sản phẩm đã mở lâu, đổi mùi hay đặc lại, thay mới và thử lại.
Rát một chút là keo đang bám. Keo bám tốt không cần làm rát da. Cảm giác mát nhẹ khi dung môi bay hơi là bình thường; rát, nóng tăng dần là da đang phản ứng.
Keo dán đồ gia dụng loại nhẹ dùng được trên da. Không có loại keo gia dụng nào được làm để dán lên da hoá trang. Một số loại khô rất nhanh, sinh nhiệt khi đông cứng và chỉ gỡ được bằng cách lột cả lớp da. Chỉ dùng keo dán da dành cho hoá trang.
Rửa bằng nhiều nước là gỡ được keo. Phần lớn keo dán da không tan trong nước. Xả nước và chà chỉ làm da đỏ. Chất tẩy đúng loại, đủ thời gian ngấm, là cách duy nhất nhẹ nhàng.
Cất giữ keo và chất tẩy
Keo dán da và chất tẩy keo đều có dung môi, nên cất nơi râm mát, xa nguồn lửa, xa tầm tay trẻ em, nắp vặn chặt. Keo để lâu bị đặc lại, khó quét, bám kém; chất tẩy để hở bay hơi, giảm tác dụng. Ghi ngày mở nắp lên chai và thay khi quá hạn sau mở theo ký hiệu trên bao bì.
Không chiết keo sang lọ không nhãn hay lọ đựng thực phẩm, đồ uống. Khi đi sự kiện, mang theo lượng nhỏ trong lọ có nhãn rõ ràng, đặt trong túi kín để không đổ ra trang phục. Nếu đi máy bay, tìm hiểu quy định của hãng về chất lỏng dễ cháy trước khi xếp vào hành lý.
Mỗi lần dùng xong, lau sạch miệng chai trước khi đóng nắp để keo không khô lại làm kẹt nắp. Cọ quét keo rửa ngay bằng chất tẩy hoặc dành riêng một cây cọ cho keo, không dùng chung cho màu.
Câu hỏi thường gặp
Thử dị ứng ở cẳng tay mà ổn thì có chắc mặt sẽ ổn không?
Không chắc tuyệt đối. Da mặt mỏng hơn, nhạy hơn và chịu nhiều tác động như mồ hôi, cọ xát. Thử ở sau tai sát với da mặt hơn. Khi dùng lần đầu trên mặt, đắp một vùng nhỏ trước và để ý cảm giác trong mười lăm, hai mươi phút đầu.
Có dùng keo dán mi để dán miếng đắp nhỏ được không?
Không nên. Keo dán mi chỉ được làm và thử nghiệm cho mục đích dán mi theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Dán miếng đắp, râu, tai giả nên dùng keo dán da dành cho hoá trang, có chất tẩy đi kèm và hướng dẫn rõ ràng.
Keo dán da có gây rụng lông mày, râu thật không?
Gỡ sai cách thì có thể nhổ theo một ít lông. Tránh quét keo lên lông mày, râu thật, chân tóc; nếu buộc phải dán gần, dùng chất tẩy làm mềm keo kỹ trước khi gỡ và gỡ theo chiều mọc của lông.
Không có chất tẩy keo thì có cách gì gỡ tạm không?
Một số keo có thể mềm ra khi thấm dầu tẩy trang hay dầu dưỡng da và đợi lâu hơn, nhưng hiệu quả không chắc và mất thời gian. Tốt nhất là không dùng keo khi chưa có chất tẩy. Tuyệt đối không dùng xăng, dầu hoả hay nước tẩy sơn móng tay.
Keo dán da để được bao lâu trên mặt?
Tuỳ loại và tuỳ nhãn. Ở mức người chơi, keo nên được gỡ ngay sau buổi tiệc hay buổi chụp, không để qua đêm. Dán liên tục nhiều ngày cùng một chỗ dễ làm da khô, bong tróc; để da nghỉ giữa các lần dán.
Thấy hơi ngứa sau khi gỡ keo có sao không?
Hơi đỏ, hơi ngứa nhẹ vì chà xát và dung môi thường hết sau khi rửa sạch và dưỡng ẩm. Nếu ngứa nhiều, nổi mẩn, sưng hoặc kéo dài sang hôm sau, ngừng dùng sản phẩm đó và hỏi bác sĩ, mang theo nhãn sản phẩm.