Có ba cách làm sẹo giả ở mức người chơi: đắp sáp tạo hình thành một gờ mỏng rồi tô màu để có sẹo lồi; quét nhiều lớp cao su lỏng mỏng, kéo căng da khi khô để có sẹo nhăn; và dùng chất tạo sẹo lõm, một dung dịch co lại khi khô và kéo da thành vết lõm. Sẹo lâu năm thường nhạt màu hơn da xung quanh, sẹo mới lành thì hồng tím; đúng màu là một nửa độ thật.
Vết bỏng giả ở mức người chơi dừng ở bỏng nhẹ và bỏng đã lành: da đỏ, bóng, có vài bọng nước nhỏ hoặc mảng da nhăn co kéo. Bài này đi qua từng cách, vật liệu nào hợp với ai, những người không nên dùng cao su lỏng hay chất tạo sẹo lõm, và cách đặt sẹo sao cho hợp với câu chuyện của nhân vật.
Sẹo kể chuyện gì cho nhân vật
Trong cosplay và hoá trang, sẹo hiếm khi chỉ để trang trí. Một vết sẹo chéo qua lông mày nói nhân vật từng đánh nhau, một mảng sẹo bỏng trên mu bàn tay nói về một tai nạn trong quá khứ, những vết sẹo nhỏ li ti trên cẳng tay của người thợ rèn trong truyện kỳ ảo cho thấy nghề nghiệp. Trước khi cầm sáp, nên trả lời ba câu: sẹo có từ bao giờ, do cái gì gây ra, và nhân vật có che nó đi không.
Câu trả lời quyết định màu và hình. Sẹo do vết cắt gọn là một đường mảnh hơi nhạt màu; sẹo do vết rách thì mép lởm chởm, có thể có các chấm ngang như vết khâu cũ; sẹo bỏng là một mảng loang, bề mặt nhăn, ranh giới không đều. Sẹo cũ nhiều năm nhạt và bạc hơn da; sẹo mới lành vài tuần thì hồng hoặc tím nhạt và hơi bóng.
Nếu nhân vật có thiết kế gốc trong truyện tranh hay phim, xem kỹ vị trí và chiều của sẹo trong ảnh tham chiếu. Người xem nhận ra nhân vật nhờ những chi tiết như vậy, nên một vết sẹo sai bên mặt dễ bị để ý hơn bạn nghĩ.
Sẹo lồi bằng sáp tạo hình
Đây là cách dễ nhất và hợp với hầu hết mọi người vì sáp không có mủ cao su và không co kéo da.
- Chọn vùng da ít cử động: má, trán, cằm, cẳng tay, mu bàn tay. Làm sạch, lau khô.
- Quét một lớp keo dán da mỏng theo hình vết sẹo nếu muốn giữ lâu; chờ se lại.
- Vê một sợi sáp nhỏ, mảnh hơn ngón út, ép lên da theo hình sẹo; với sẹo vết rách, ép thêm vài mẩu sáp nhỏ ngang như dấu khâu.
- Miết mép thật mỏng cho tan vào da, chỉ để lại một gờ mảnh ở giữa.
- Tô màu da cho cả vùng, rồi tô sống sẹo nhạt hơn da một tông (sẹo cũ) hoặc hồng tím nhạt (sẹo mới).
- Chấm một chút màu sáng lên đỉnh gờ để bắt sáng, một chút màu sẫm sát chân gờ để giả bóng đổ.
- Phủ phấn mờ; sẹo lâu năm hiếm khi bóng.
Sáp càng mỏng càng thật. Một vết sẹo dày cộm nhìn giống miếng dán hơn là da. Nếu cần sẹo dài, chia thành hai ba đoạn sáp nối nhau thay vì một sợi liền, mép nối dễ giấu hơn và sẹo đỡ bị kéo bong khi cử động.
Sẹo nhăn và vết bỏng lành bằng cao su lỏng
Cao su lỏng (mủ cao su dạng lỏng dùng cho hoá trang) cho bề mặt nhăn, hợp làm sẹo bỏng đã lành và vùng da co kéo. Chỉ dùng khi chắc chắn không dị ứng latex.
- Thử dị ứng trước theo hướng dẫn trên nhãn; người từng dị ứng găng tay cao su, bóng bay hay có tiền sử dị ứng latex thì bỏ hẳn cách này.
- Vùng có lông tơ, lông mày, chân tóc phải tránh hoặc che trước, vì cao su khô bám vào lông và giật đau khi gỡ.
- Lấy cao su ra một chén nhỏ, không nhúng mút trực tiếp vào chai.
- Dùng ngón tay căng nhẹ vùng da, chấm một lớp cao su mỏng bằng mút, giữ căng cho tới khi lớp đó khô.
- Thả tay ra: da co lại tạo nếp nhăn. Lặp lại hai đến bốn lớp để nếp sâu hơn; có thể đặt xen một lớp khăn giấy mỏng xé vụn để bề mặt sần như da bỏng.
- Khi lớp cuối khô hẳn, phủ một lớp màu dầu hoặc màu dành cho cao su, tô đỏ hồng ở giữa, nhạt dần ra mép, thêm vài vệt trắng bạc.
Cao su lỏng có mùi khá hắc do chất bảo quản, nên làm ở nơi thoáng; không quét gần mắt và không quét lên vùng da rộng nếu chưa từng dùng.
Sẹo lõm bằng chất tạo sẹo: dùng thận trọng
Nó hoạt động thế nào. Đây là một dung dịch có dung môi bay hơi; khi khô, lớp màng co lại và kéo da xung quanh thành vết lõm, nhìn giống sẹo do mụn, vết khâu cũ hay vết cắt lâu năm.
Ai không nên dùng. Người da nhạy cảm, người đang có bệnh da, người chưa thử dị ứng, và trẻ em. Không dùng quanh mắt, gần môi hay trên vùng da mỏng.
Cách dùng cơ bản. Quét một lớp mỏng theo hình sẹo, để khô; lặp lại vài lớp tới khi vết lõm đủ sâu theo ý. Mỗi lớp mỏng tốt hơn một lớp dày.
Giới hạn. Không nên dùng liên tục nhiều ngày trên cùng một chỗ vì da dễ bị kích ứng. Làm theo đúng hướng dẫn trên nhãn về số lớp và tần suất.
Gỡ. Dùng chất tẩy mà nhà sản xuất chỉ định hoặc chất tẩy keo phù hợp, thấm cho mềm rồi bóc nhẹ; không cào. Da sau đó thường đỏ nhẹ, nên thoa dưỡng ẩm.
Chọn vật liệu theo kiểu sẹo và người dùng
Mỗi vật liệu có điểm mạnh riêng; chọn theo hiệu ứng, theo làn da của chính bạn và theo thời gian phải giữ hiệu ứng. Một buổi chụp hai tiếng trong phòng máy lạnh cho phép nhiều lựa chọn hơn một ngày lễ hội ngoài trời giữa mùa nắng.
| Vật liệu | Hợp với | Không hợp với | Lưu ý an toàn |
|---|---|---|---|
| Sáp tạo hình | Sẹo lồi, sẹo vết cắt, dấu khâu cũ | Chỗ cử động nhiều, ngày nóng ngoài trời | Thử dị ứng; nên có keo bên dưới nếu cần giữ lâu |
| Cao su lỏng | Sẹo bỏng đã lành, da nhăn co kéo | Người dị ứng latex, vùng có lông | Làm nơi thoáng, không gần mắt |
| Chất tạo sẹo lõm | Sẹo lõm, sẹo mụn, sẹo lâu năm | Da nhạy cảm, trẻ em, vùng quanh mắt | Dùng đúng số lớp theo nhãn, không dùng nhiều ngày liền |
| Chỉ dùng màu | Sẹo phẳng nhìn từ xa, ảnh chụp | Ảnh cận cảnh nghiêng sáng | An toàn nhất, ai cũng dùng được sau khi thử dị ứng |
Nếu chỉ chọn một vật liệu để học, sáp tạo hình là lựa chọn dễ nhất: rẻ công học, dễ gỡ và ít rủi ro dị ứng hơn hai vật liệu còn lại.
Vết bỏng giả mức nhẹ: đỏ, bóng và bọng nước nhỏ
Vết bỏng nhẹ mới xảy ra thường là một mảng da đỏ, hơi bóng, ranh giới loang. Làm bằng màu: tán đỏ hồng rộng, tăng đỏ đậm dần vào giữa, chấm thêm vài đốm trắng ngà để giả lớp da bị bong; phủ một lớp gel trong hoặc chút dầu dưỡng lên chính giữa để lấy độ bóng ẩm.
Bọng nước nhỏ làm bằng những giọt gel trong hoặc keo dành cho da đặc, nhỏ thành từng chấm rồi để khô cho căng tròn; có thể dùng cao su lỏng chấm thành giọt. Tô màu da gần như trong suốt lên bọng, viền quanh bằng đỏ nhạt. Đặt hai ba bọng là đủ, nhiều quá trông giống bệnh da hơn là bỏng.
Sẹo bỏng đã lành thì không đỏ tươi nữa: mảng da hồng nhạt hoặc trắng bạc, nhăn, có chỗ co kéo. Cách làm bằng cao su lỏng ở trên hợp nhất. Nên tránh dựng những vết bỏng rộng và nặng cho mục đích đùa vui: chúng dễ gây khó chịu cho người từng có trải nghiệm thật, và đó là vùng của hoá trang chuyên nghiệp phục vụ phim ảnh hay đào tạo y khoa, có người phụ trách và vật liệu riêng.
Đặt sẹo cho hợp và tôn trọng người xem
Sẹo đặt ở vị trí có lý thì thuyết phục hơn nhiều. Sẹo vết cắt hay ở lông mày, gò má, cằm, mu bàn tay, cẳng tay; sẹo bỏng hay ở mu bàn tay, cổ tay, cẳng tay, một bên mặt. Một vết sẹo chạy qua mí mắt trông ấn tượng trong tranh, nhưng ở ngoài đời không nên đắp vật liệu lên mí; vẽ phần đi qua mí bằng màu phẳng, còn phần sáp đặt ở trán và gò má.
Sẹo là chuyện thật của nhiều người, gắn với tai nạn, bỏng hay phẫu thuật. Hoá trang sẹo cho nhân vật hư cấu là chính đáng, nhưng nên tránh những ý tưởng biến người có sẹo thật thành trò cười hay biểu tượng của cái xấu. Trong một bữa tiệc chủ đề có thể có người mang sẹo thật; một chút tinh ý trong lời đùa giữ cho buổi vui là vui cho tất cả.
Về phía bản thân, sau buổi hoá trang nên để vùng da đặt sẹo nghỉ ít nhất một hai ngày trước khi đắp lại, nhất là khi đã dùng keo, cao su lỏng hay chất tạo sẹo lõm. Nếu bạn cosplay nhiều ngày liền ở một lễ hội, xoay vị trí đặt sẹo hoặc chuyển sang cách chỉ dùng màu cho những ngày sau. Da bị gỡ keo liên tục ở cùng một chỗ dễ khô, bong tróc và đỏ kéo dài, khi đó nên ngừng hẳn và chăm da cho tới khi trở lại bình thường.
Sửa nhanh những lỗi thường gặp khi làm sẹo giả
Sẹo trông như miếng dán. Nguyên nhân gần như luôn là mép dày hoặc màu sẹo khác hẳn da quanh nó. Miết mép lại thật mỏng, rồi tán một lớp màu da mỏng phủ cả sẹo lẫn vùng xung quanh trước khi tô màu riêng cho sống sẹo. Sẹo thật là một phần của da, không phải vật đặt lên da.
Sẹo quá đỏ. Người mới hay tô sẹo đỏ tươi như vết thương. Sẹo lâu năm thường nhạt và bạc hơn da; chỉ sẹo mới lành vài tuần mới hồng tím. Pha màu sẹo từ màu da cộng chút trắng ngà, chỉ thêm hồng nhạt ở hai đầu.
Cao su lỏng không tạo được nếp. Thường do không giữ da đủ căng tới khi lớp cao su khô hẳn, hoặc quét quá dày nên lớp đó khô lâu. Quét mỏng hơn, căng da lâu hơn, và làm nhiều lớp thay vì một lớp dày.
Sẹo lõm quá nông. Chất tạo sẹo cần nhiều lớp mỏng, mỗi lớp khô hẳn mới quét lớp sau. Tuy vậy, đừng cố đắp quá số lớp nhãn khuyên; vết hơi nông cộng với một nét màu sẫm dưới đáy và một nét sáng trên mép đã đủ đánh lừa mắt.
Sẹo bị bóng dưới đèn. Phủ phấn không màu, ấn nhẹ bằng bông rồi phủi bớt. Chỉ để bóng nếu cố ý làm sẹo mới lành, và chỉ ở một vệt nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Sẹo giả bằng sáp có bong ra khi ăn uống, nói chuyện không?
Có thể, nếu đặt ở vùng cử động như khoé miệng, cằm khi nhai hay má khi cười. Đặt sẹo lên xương gò má, trán hoặc cẳng tay sẽ bền hơn; dùng thêm lớp keo dán da bên dưới cũng giúp mép bám lâu. Mang theo que gạt và chút sáp để chỉnh lại khi cần.
Không dị ứng latex có cần thử cao su lỏng nữa không?
Vẫn nên thử. Ngoài mủ cao su, sản phẩm còn có chất bảo quản và phụ gia có thể gây kích ứng ở da nhạy cảm. Bôi một chút ở mặt trong cẳng tay, theo dõi theo thời gian ghi trên nhãn; ổn rồi mới dùng ở mặt hay vùng rộng.
Chất tạo sẹo lõm có để lại sẹo thật không?
Khi dùng đúng hướng dẫn và gỡ đúng cách, mục đích của sản phẩm là hiệu ứng tạm thời. Tuy vậy, dùng dày, dùng nhiều ngày liền hay bóc mạnh có thể làm da kích ứng, bong tróc. Làm theo nhãn, nghỉ giữa các lần dùng, và dừng ngay nếu da rát hay nổi mẩn.
Làm sao để sẹo giả không bị bóng dưới đèn flash?
Phủ phấn không màu lên toàn bộ sẹo, nhất là phần sáp và cao su vốn hay bóng. Tránh dùng kem dưỡng có dầu ngay quanh sẹo trước khi chụp. Nếu sẹo là loại mới lành cần hơi bóng, chỉ để bóng ở một vệt nhỏ chính giữa.
Có thể làm sẹo giả cho cả buổi chụp ảnh ngoài trời nắng không?
Được, nhưng sáp dễ mềm khi nóng. Ngoài trời nắng nên chọn cao su lỏng hoặc chỉ dùng màu, mang ô che, nghỉ trong bóng râm giữa các lượt chụp. Nếu thấy mép sẹo chảy hay da dưới lớp hoá trang rát vì nóng, tạm dừng và gỡ bớt.
Vẽ sẹo cho nhân vật có làn da khác màu da mình thì làm sao?
Chỉ vẽ sẹo, không tô đổi màu da của mình để giống một chủng tộc khác. Hoá trang da màu, tức tô sẫm da để đóng người thuộc dân tộc khác, bị coi là xúc phạm ở nhiều nơi. Nhân vật có màu da kỳ ảo như xanh lam, xanh lục thì là chuyện khác, xem bài về da nhân vật kỳ ảo.