Da nhân vật kỳ ảo gồm ba nhóm việc: phủ màu nền lạ như xanh lam, xanh lục, tím, xám bạc cho đều và bền; tạo hoa văn như vảy rồng, vảy cá, vân da bò sát bằng lưới, khuôn hoặc vẽ tay; và thêm ánh kim loại, ngọc trai, lấp lánh bằng nhũ dành cho da. Vật liệu chính là màu hoá trang gốc nước (tán bằng mút ẩm, tẩy bằng nước và xà phòng) hoặc màu gốc cồn bền hơn cho vùng hay cọ xát, cộng với phấn phủ và chất khoá màu dành cho da.
Nguyên tắc an toàn không đổi so với các hiệu ứng khác: chỉ dùng màu và nhũ ghi rõ dùng cho da, thử dị ứng trước, không dùng kim tuyến thủ công. Bài này hướng dẫn phủ nền cho vùng rộng, ba cách làm vảy, cách tạo ánh kim không bị lấm, cách giữ màu khi mặc trang phục, và ranh giới giữa da nhân vật kỳ ảo với việc tô đổi màu da để đóng người thật thuộc dân tộc khác.
Chọn loại màu cho vùng da rộng
Màu dầu hoá trang rất hợp cho vết bầm, vết thương, nhưng phủ cả khuôn mặt và cánh tay thì nặng, bóng và dễ quệt vào trang phục. Với da kỳ ảo, người chơi thường dùng màu gốc nước dạng bánh: lấy màu bằng mút hoặc cọ hơi ẩm, tán mỏng, khô nhanh thành lớp lì. Ưu điểm là nhẹ, thoáng, tẩy bằng nước và xà phòng; nhược điểm là dễ trôi khi đổ mồ hôi nhiều hoặc dính nước.
Với vùng hay bị cọ như cổ tay, cổ áo, hoặc buổi ngoài trời nóng, có loại màu gốc cồn dành cho hoá trang, bền hơn nhiều, chịu mồ hôi tốt, nhưng phải tẩy bằng chất tẩy riêng và có thể làm khô da nhạy cảm. Màu dạng kem gốc dầu nằm ở giữa: che tốt, tán dễ, nhưng phải phủ phấn kỹ.
Người mới nên bắt đầu với màu gốc nước. Nó tha thứ cho sai sót, tẩy dễ và đủ cho phần lớn cosplay một ngày trong hội trường máy lạnh. Khi đã quen và cần độ bền cao hơn, chuyển sang màu gốc cồn cho từng vùng chứ không cần đổi toàn bộ. Dù chọn loại nào, nhãn phải ghi dùng cho da; màu acrylic, màu vẽ tranh, sơn xịt và sơn nhà không bao giờ dùng thay, dù chúng rẻ và lên màu đậm.
Phủ nền đều cho mặt, cổ và tay
Nền loang lổ là lỗi dễ thấy nhất ở cosplay da xanh. Chia vùng, làm từng lớp mỏng sẽ đều hơn một lớp dày.
- Làm sạch da, lau khô; không thoa kem dưỡng nhiều dầu ngay trước khi phủ màu gốc nước vì màu sẽ không bám.
- Thử dị ứng màu và nhũ theo hướng dẫn trên nhãn trước đó vài ngày; nếu da bạn nhạy cảm, thử thêm cả chất khoá màu.
- Làm ẩm mút gốc dày, vắt thật khô, chà vào bánh màu tới khi mút có lớp kem đặc.
- Chấm và lướt màu lên da theo vùng lớn: trán, má, cằm, cổ; để khô một hai phút rồi phủ lớp thứ hai cho đều.
- Với vùng quanh mắt và môi, chỉ dùng màu được phép dùng ở vùng đó; nếu nhãn cấm, dừng màu cách bờ mi và viền môi, dùng phấn mắt hoặc son cùng tông để nối.
- Đừng quên vành tai, sau tai, gáy, chân tóc và mu bàn tay; những chỗ hở này làm lộ màu da thật trên ảnh.
- Khi nền đã khô, phủ một lớp phấn không màu mỏng nếu dùng màu kem, hoặc xịt khoá màu dành cho da từ khoảng cách vừa, nhắm mắt khi xịt.
Màu xanh lam và xanh lục trên da vàng thường bị ngả xỉn ở lớp đầu; đó là lúc nên kiên nhẫn chờ khô và phủ thêm lớp mỏng, không nên đắp dày ngay.
Ba cách làm vảy
Vẽ qua lưới. Đặt một mảnh lưới mềm (vải lưới, tất lưới sạch) căng sát da, chấm màu sáng hơn nền qua lưới bằng mút khô. Nhấc lưới ra là có cả mảng vảy đều. Cách nhanh nhất cho vùng rộng như vai, cánh tay, gò má; nên giặt lưới và dùng riêng cho hoá trang.
Khuôn vảy dành cho da. Một số tấm khuôn hoá trang có sẵn hoa văn vảy; dùng như khuôn tô, chấm màu qua lỗ. Đọc hướng dẫn dán khuôn; không dán băng keo thường lên mặt để giữ khuôn.
Vẽ tay từng vảy. Đẹp nhất và chậm nhất. Dùng cọ dẹt nhỏ, vẽ những hình chữ U hoặc nửa vầng trăng chồng lên nhau như ngói lợp, hàng sau so le hàng trước. Viền dưới mỗi vảy một nét tối mảnh, đỉnh vảy một chấm sáng là vảy nổi khối.
Kết hợp. Phần lớn người chơi làm mảng lớn qua lưới, rồi vẽ tay vài chục vảy lớn ở chỗ nhìn gần như gò má, thái dương, mu bàn tay. Mắt người xem dừng ở chỗ chi tiết và tin luôn phần còn lại.
Chuyển tiếp. Vảy không nên dừng đột ngột. Làm vảy nhỏ dần và thưa dần về phía da thường, hoặc cho vảy tan vào một lớp ánh kim mỏng.
Ánh kim, ngọc trai và lấp lánh mà không lấm khắp nơi
Ánh kim làm da nhân vật kỳ ảo trông như kim loại, như vảy cá dưới nước hay như da sinh vật phát quang. Có ba dạng thường dùng: màu ánh kim dạng bánh hoặc kem có sẵn hạt phản quang mịn; bột nhũ dành cho da chấm lên trên lớp nền khi còn hơi ẩm; và nhũ kim tuyến mỹ phẩm hạt to hơn, gắn bằng gel dành cho da. Dù dạng nào, nhãn phải ghi dùng được cho mỹ phẩm hoặc cho da.
Kim tuyến thủ công là thứ tuyệt đối không dùng. Hạt của chúng thường là nhựa hoặc kim loại cắt cạnh sắc, không được kiểm soát để tiếp xúc da, bay vào mắt có thể làm xước giác mạc. Nhũ mỹ phẩm cũng chỉ dùng quanh mắt khi nhãn cho phép; nếu không, giữ cách xa vùng mắt và dùng phấn mắt nhũ để nối.
Để nhũ không rơi khắp nơi, chấm chứ đừng quét; dùng ít trên vùng hay cọ như cằm, cổ tay; đặt nhũ ở những điểm bắt sáng như gò má, sống mũi, xương quai xanh, đỉnh vai và đỉnh từng vảy. Một lớp chất khoá dành cho da phía trên giúp nhũ ở lại lâu hơn. Mang theo cuộn dính bụi quần áo nhỏ để gỡ nhũ dính trên trang phục.
Bảng màu cho các kiểu nhân vật thường gặp
Gợi ý phối màu nền, vảy và ánh cho vài kiểu nhân vật hư cấu phổ biến. Đây là điểm xuất phát; nhân vật có thiết kế gốc thì theo ảnh tham chiếu.
| Kiểu nhân vật | Nền | Hoa văn | Ánh |
|---|---|---|---|
| Nàng tiên cá, người cá | Xanh ngọc nhạt, tím nhạt hoặc da thường | Vảy cá ở gò má, vai, xương sườn | Ngọc trai, bạc, xanh ngọc |
| Rồng, người lai rồng | Xanh lục sẫm, đỏ đồng hoặc đen xám | Vảy lớn so le ở thái dương, cổ, cẳng tay | Đồng, vàng ở đỉnh vảy |
| Người ngoài hành tinh | Xanh lam, xanh lá nhạt, xám bạc | Chấm, đường vân đối xứng theo xương | Bạc, ánh cầu vồng mỏng |
| Tinh linh rừng trong truyện kỳ ảo | Da thường hoặc xanh rêu rất nhạt | Gân lá, vân vỏ cây mảnh | Vàng nhạt ở gò má |
| Người máy, robot | Bạc, xám kim loại | Đường nối tấm kim loại, ốc vít vẽ | Bạc ở cạnh tấm, chấm sáng ở ốc |
Nhân vật da kỳ ảo đẹp nhất khi màu da nối liền với tóc giả, kính áp tròng hợp pháp nếu có, móng tay và trang phục. Một nàng tiên cá da ngọc trai mà móng tay đỏ tươi sẽ phá vỡ bảng màu.
Chọn tông nền theo ánh sáng nơi đến: hội trường đèn vàng làm xanh lam ngả xanh lục, đèn trắng lạnh làm da bạc hơi xanh. Chụp thử một tấm dưới đèn tương tự trước khi chốt màu.
Giữ màu khi mặc trang phục và di chuyển cả ngày
Phủ màu trước, mặc đồ sau, nhưng chừa khe. Màu ở vùng sẽ bị trang phục che (vai, ngực) nên phủ mỏng hoặc bỏ hẳn, chỉ tập trung vào phần da lộ. Mặc trang phục cẩn thận, có thể trùm một lớp vải mỏng cũ qua mặt khi kéo áo qua đầu.
Cổ áo và cổ tay áo. Đây là chỗ màu lem nhiều nhất. Chọn màu gốc cồn hoặc phủ khoá màu kỹ ở vùng này; dùng trang phục sẫm hoặc lót một dải vải mềm có thể thay ở mép cổ áo.
Ăn uống. Dùng ống hút để uống, cắn miếng nhỏ, tránh lau miệng bằng khăn mà nên thấm. Mang theo một ít màu và mút nhỏ để dặm quanh môi.
Ôm, chụp ảnh chung. Nhắc người chụp chung rằng màu có thể lem lên áo họ. Nhiều người sẵn lòng, nhưng hỏi trước là phép lịch sự của người chơi cosplay da màu kỳ ảo.
Nóng và mồ hôi. Da phủ màu kín vùng rộng thoát nhiệt kém hơn. Uống nước đều, nghỉ trong bóng mát, tránh vận động mạnh ngoài nắng; thấy chóng mặt, buồn nôn thì vào chỗ mát, nới trang phục và tẩy bớt màu.
Bốn lỗi khiến da kỳ ảo trông như sơn tường
Một màu phẳng từ trán tới cằm. Da thật có chỗ sáng chỗ tối. Sau khi phủ nền, tán một tông sẫm hơn ở hõm má, thái dương, hai bên sống mũi, dưới hàm; tán tông sáng hơn ở gò má, sống mũi, cằm. Khuôn mặt xanh lam lập tức có khối.
Ranh giới cứng ở chân tóc và cổ áo. Màu dừng đột ngột ở chân tóc làm lộ ngay đây là lớp sơn. Đội tóc giả sát chân tóc, hoặc tán nhạt dần màu vào chân tóc thật; ở cổ, cho màu chạy xuống dưới mép cổ áo một chút.
Vảy đều như in. Vảy qua lưới khắp người trông máy móc. Phá nhịp bằng vài vảy vẽ tay to hơn, vài mảng không có vảy, vài chỗ vảy nhạt đi.
Nhũ ở mọi nơi. Lấp lánh đều khắp mặt làm mất điểm nhấn và khó chụp. Đặt nhũ ở điểm bắt sáng, để phần còn lại lì.
Da kỳ ảo khác hoá trang da màu ở đâu
Tô da thành xanh lam, xanh lục, tím hay bạc để đóng sinh vật hư cấu là một phần quen thuộc của cosplay. Điều khác hẳn là tô sẫm hay đổi màu da để đóng một người thật hoặc một nhân vật thuộc dân tộc, chủng tộc khác với mình, kiểu hoá trang thường được gọi là blackface. Kiểu này có lịch sử gắn với việc chế giễu người da đen trong các buổi diễn ở Mỹ thế kỷ mười chín, và hiện bị coi là xúc phạm ở nhiều nơi trên thế giới.
Khi muốn đóng một nhân vật có làn da khác màu da mình, cách được cộng đồng cosplay chấp nhận rộng rãi là thể hiện nhân vật qua trang phục, kiểu tóc, phụ kiện và thần thái, giữ nguyên màu da của chính bạn. Cosplay là đóng nhân vật, không phải đóng một sắc tộc.
Ranh giới đôi khi tinh tế với những nhân vật kỳ ảo được thiết kế dựa trên đặc điểm của một dân tộc có thật. Khi phân vân, nghĩ xem lớp hoá trang có đang giễu một nhóm người thật không, hay chỉ là màu của một sinh vật không tồn tại. Nếu vẫn chưa chắc, chọn cách giữ màu da thật và để trang phục làm phần việc còn lại.
Câu hỏi thường gặp
Da xanh có làm da thật bị nhuộm màu không?
Màu hoá trang gốc nước thường tẩy sạch bằng nước và xà phòng. Một số màu đậm như xanh lam, xanh lục có thể để lại vệt mờ ở vùng da khô, quanh móng hay nếp ngón tay, thường hết sau một hai lần rửa. Dưỡng ẩm trước khi phủ màu giúp màu ít bám vào da khô.
Có cần cạo lông tay trước khi phủ màu không?
Không bắt buộc với màu gốc nước, chỉ cần tán kỹ cho màu phủ đều cả chân lông. Với lớp keo hay cao su lỏng thì nên tránh vùng có lông. Nếu muốn cạo, làm từ hôm trước để da không bị rát khi gặp màu và chất khoá màu.
Nhũ kim tuyến dành cho da và kim tuyến thủ công khác nhau ra sao?
Nhũ dành cho da được làm hạt mịn hơn, cạnh mềm, chất liệu được chọn để tiếp xúc da, có nhãn và thành phần. Kim tuyến thủ công thường cắt từ nhựa, màng kim loại với cạnh sắc, không dành cho da hay mắt. Nhìn nhãn, không nhìn độ lấp lánh.
Làm sao để vảy vẽ tay trông nổi khối?
Mỗi vảy cần ba sắc: thân vảy cùng tông nền hoặc sáng hơn một chút, một nét tối mảnh ở viền dưới làm bóng đổ, một chấm sáng hay nhũ ở đỉnh bắt sáng. Vảy hàng trên chồng lên hàng dưới, so le như ngói lợp.
Người có làn da nhạy cảm nên chọn loại màu nào?
Thường màu gốc nước là dịu nhất vì không cần chất tẩy mạnh. Vẫn phải thử dị ứng, tránh phủ kín vùng rộng nếu chưa từng dùng, và tránh màu gốc cồn nếu da dễ khô rát. Người có bệnh da nên hỏi bác sĩ trước.
Phủ màu toàn thân có nguy hiểm không?
Chuyện người bị ngạt vì sơn kín da là chuyện phim; da không thở thay phổi. Nguy cơ thật là nóng, khó thoát mồ hôi, kích ứng diện rộng và trơn trượt. Chọn màu dành cho da, uống nước đều, nghỉ chỗ mát, và tẩy ngay nếu thấy ngứa rát hay mệt bất thường.